Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Alkolle İlişkili Bozukluklar

Alcohol

Tanım

Etanol içeren psikoaktif maddelerin tüketimine bağlı olarak gelişen, beyin işlevlerinde ve davranış repertuarında klinik açıdan belirgin bozulmalara yol açan durumların genel sınıflandırması.

Örnek Vaka / Uygulama

42 yaşında bir bireyin, işlevselliğindeki düşüşe rağmen alkol alımını durduramaması, sosyal ilişkilerinde çatışmalar yaşaması ve sabahları yoksunluk semptomlarını baskılamak amacıyla yeniden alkol tüketmesi tablosu, klinik olarak alkol kullanım bozukluğunun tipik bir görünümünü temsil eder.

Derin Analiz

Alkolle ilişkili bozukluklar, merkezi sinir sisteminde GABAerjik sistemin potentasyonu ve NMDA reseptörlerinin antagonizması yoluyla sedatif ve anksiyolitik etki gösteren etanolün, kronik veya akut kullanımına bağlı gelişen psikiyatrik ve nörobiyolojik patolojileri kapsar. DSM-5 sınıflandırmasında bu kategori; alkol kullanım bozukluğu, alkol intoksikasyonu, alkol yoksunluğu ve diğer tanımlanmamış alkolle ilişkili bozukluklar olmak üzere alt başlıklara ayrılır. Nörobiyolojik düzeyde mezolimbik dopaminerjik ödül yolağının kronik modülasyonu, tolerans gelişimi ve homeostatik dengenin bozulması temel mekanizmaları oluşturur.

Etimoloji

Arapça 'al-kuhl' (göz sürmesi veya damıtılmış ince toz) sözcüğünden Latinceye ve modern dillere evrilmiştir; zamanla damıtık maddeleri ve ardından etanol sınıfı organik bileşikleri kapsayacak şekilde anlam genişlemesine uğramıştır.

Karıştırmayın

Alkol intoksikasyonu (akut zehirlenme durumu) ile alkol kullanım bozukluğu (kronik ve yineleyici kullanım paternleri) sıklıkla karıştırılır; birincisi geçici bir nörokimyasal duruma işaret ederken, ikincisi kalıcı davranışsal ve biyolojik bir örüntüyü ifade eder.