Ayak Fetişizmi
Foot Fetishism
Tanım
Cinsel uyarılma ve doyumun öncelikli olarak ayaklar, ayak parmakları veya ayakkabı ve çorap gibi ayakla ilişkili nesnelerle temas yoluyla elde edildiği bir parafili biçimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk yaşındaki bir danışan, yalnızca partnerinin ayaklarıyla fiziksel temas kurduğu veya ayak odaklı fanteziler kurduğu durumlarda cinsel uyarılma yaşayabildiğini, bu durumun uzun süreli ilişkilerinde geleneksel cinsel birleşmeyi engellemediğini ancak partnerinin bu konudaki rıza çatışmaları nedeniyle klinik desteğe başvurduğunu belirtmektedir.
Derin Analiz
Ayak fetişizmi, DSM-5 tanı kriterlerine göre belirli bir nesneye veya vücut bölümüne karşı yoğun ve tekrarlayan cinsel yönelimi içeren parafili türlerinden biridir. Nörolojik temelleri tam olarak aydınlatılamamış olmakla birlikte, somatosasensoriyel kortekste genital bölgeyi temsil eden alan ile ayakları temsil eden alanın anatomik olarak komşu olması (kortikal haritalama) sıkça öne sürülen nörobiyolojik hipotezler arasındadır. Bu komşuluk, duyusal girdilerin yanlış eşleşmesine veya fetişistik ilginin gelişmesine zemin hazırlayabilir. Klinik değerlendirmede, bu yönelimin bireyde ya da partnerinde klinik açıdan belirgin bir sıkıntıya yol açıp açmadığı veya işlevselliği bozup bozmadığı temel ayrımlardan biridir; zira tek başına bir yönelim olmaktan öte, rıza dışı unsurlar içermediği sürece her zaman patolojik bir bozukluk olarak sınıflandırılmaz.
Etimoloji
Fransızca 'fétichisme' (portekizce 'feitiço' [tılsım, büyü] sözcüğünden) + İngilizce 'foot' [ayak] bileşimi; ayrıca literatürde Fransız yazar Nicolas-Edme Restif de la Bretonne'a atfen 'retifizm' olarak da adlandırılır.
Karıştırmayın
Parsiyelizm (vücudun genital olmayan herhangi bir bölgesine odaklanma ile karakterizedir, ancak ayak fetişizmi kadar spesifik ve nesne odaklı olmayabilir) ve genel nesne fetişizmi (cansız nesnelere yönelir, ayak fetişizminde ise canlı doku ve ayakkabı/çorap kombinasyonu birlikte yer alır).