Çevresel Değerlendirme
Environmental Assessment
Tanım
Bireyin işlevselliğindeki bozulmaların yalnızca kişisel özelliklere değil, içinde bulunduğu sosyal sistem ve çevresel değişkenlere de dayandığı varsayımıyla yapılan durum ve bağlam analizi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik tükenmişlik sendromu yaşayan bir yazılımcının tedavisinde, terapist yalnızca bilişsel süreçleri ele almakla kalmaz; iş yerindeki açık ofis gürültü düzeyini, belirsiz rol tanımlarını, yönetici baskısını ve fiziksel ergonomiyi de değerlendirerek çok boyutlu bir çevresel değerlendirme raporu hazırlar.
Derin Analiz
Klinik psikoloji, örgütsel davranış ve uygulamalı davranış analizinde çevresel değerlendirme, bireyin davranış kalıplarını tetikleyen, sürdüren veya modüle eden dışsal etkenlerin sistematik olarak incelenmesini ifade eder. Yaklaşım, patolojiyi veya uyum sorununu yalnızca bireyin içsel dünyasına hapsetmek yerine, ekolojik sistemler teorisiyle uyumlu biçimde sosyal bağlamı, fiziksel düzenlemeleri, kaynak erişilebilirliğini ve yöneticisel ya da sosyal destek mekanizmalarını masaya yatırır. Örneğin bir kurum içinde iş tatminsizliği incelenirken bireyin kişilik özelliklerinden ziyade liderlik destek stilleri, iş yükü ve araç-gereç mevcudiyeti gibi çevresel parametreler veri setine dahil edilir. Bu yöntem, klinik formülasyonda ve müdahale planlamasında ekolojik geçerliliği artırarak çevresel modifikasyonlar yoluyla kalıcı davranışsal değişim elde edilmesini sağlar.
Etimoloji
Fransızca 'environner' (çevresini sarmak, kuşatmak) fiilinden türetilen 'environnement' (çevre) sözcüğü ile Latince 'aestimare' (değer biçmek, tartmak) kökünden gelen 'assessment' kelimesinin birleşiminden oluşan bileşik terim.
Karıştırmayın
Psikolojik değerlendirme (bireyin içsel bilişsel ve duygusal yapılarına odaklanır; çevresel değerlendirme ise dışsal ve bağlamsal değişkenleri hedefler).