Çevresel Manipülasyon
Environmental Manipulation
Tanım
Bireylerin yaşam koşullarını ve fiziksel/sosyal çevrelerini değiştirerek psikolojik iyilik hallerini ve işlevselliklerini artırmayı amaçlayan müdahale stratejisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısı ile uzun süreli hastane yatışı bulunan ve taburculuk sonrası ailesinin yanına dönmesi yüksek relaps (nüks) riski taşıyan bir hastanın, düşük stresli, destekleyici personelin bulunduğu bir korumalı konuta (adult home) yerleştirilmesi.
Derin Analiz
Çevresel manipülasyon, davranışçı ekoller ve sosyal psikoloji perspektifinde, bireyin içsel dinamiklerinden ziyade dışsal uyarıcı alanının yeniden yapılandırılmasına odaklanır. Klinik pratikte; istismara uğramış bir çocuğun koruyucu aileye yerleştirilmesi, kronik psikiyatrik hastaların hastane ortamından yarı-bağımsız yaşam evlerine (halfway house) nakledilmesi gibi makro ve mikro düzeydeki yerleşimsel ve sosyal değişimleri kapsar. Amaç, patojenik veya stresör üreten ekosistemik unsurları elimine ederek adaptif davranış repertuarını destekleyen bir niche (ekolojik niş) yaratmaktır.
Etimoloji
Fransızca 'environnement' (çevre, etrafı sarma) ve Latince 'manipulare' (elle idare etmek, yönlendirmek, el ile şekil vermek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çevresel modifikasyon (genellikle daha mikro düzeydeki davranışçı pekiştireç düzenlemelerini ifade eder) ve gazlighting (psikolojik manipülasyon türü olan zararlı kavramlarla karıştırılmamalıdır; buradaki manipülasyon yapıcı bir çevresel yeniden düzenlemedir).