Cheilophagia
Cheilophagia (chilophagia)
Tanım
Bireyin kendi dudaklarını tekrarlayıcı ve kompulsif bir şekilde ısırmasıyla karakterize, bedensel odaklı yineleyici bir davranıştır.
Örnek Vaka / Uygulama
24 yaşında bir yüksek lisans öğrencisi, tez teslim tarihlerindeki yoğun stres altında farkında olmadan alt dudağının mukozasını sürekli ısırmakta; mukoza bütünlüğünün bozulmasına ve kronik kanamalara yol açmasına rağmen bu motor eylemi durduramamaktadır.
Derin Analiz
Cheilophagia, DSM-5 sınıflamasında Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar çatısı altında yer alan 'Diğer Belirtilmiş Obsesif-Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar' spektrumunda değerlendirilen Beden Odaklı Tekrarlayıcı Davranışlardan (BFRD) biridir. Genellikle anksiyete, duygulanım düzenleme güçlükleri veya yüksek stres durumlarında otomatik bir rahatlama mekanizması olarak ortaya çıkar. Nörobiyolojik temelde, bazal ganglionların (özellikle striatum) alışkanlık döngülerini ve motor dürtü kontrolünü yöneten fronto-striatal devrelerindeki işlevsellik bozukluklarıyla ilişkilendirilir. Davranış, somatosasensoriyel uyarı yoluyla dopaminerjik pekiştireç sağlayarak anlık bir rahatlama yaratır ancak fiziksel hasar, kronik inflamasyon ve estetik kaygılarla sonuçlanır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'cheilos' (χείλος - dudak) ve 'phagein' (φαγεῖν - yemek, çiğnemek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dermatotillomani (deri yolma bozukluğu) ve trikotillomani (saç koparma bozukluğu) ile benzer dürtü kontrol eksikliği mekanizmalarını paylaşır ancak hedef doku ve topografik olarak dudak bölgesiyle sınırlıdır.