Chipper
Chipper
Tanım
Tütün veya opiyat gibi maddeleri, kullanım bozukluğu belirtisi veya yoksunluk semptomları göstermeksizin yalnızca ara sıra ve kontrollü biçimde kullanan birey.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal ortamlarda veya haftada bir kez, yalnızca stresli dönemlerde tütün kullanan ancak günlerce hiç arzu duymayan ve bırakmakta zorlanmayan bir birey 'chipper' olarak sınıflandırılır.
Derin Analiz
Bağımlılık psikolojisi ve klinik farmakoloji literatüründe 'chipper' olgusu, tolerans gelişiminin, zorlantılı (compulsive) ilaç arama davranışının ve yoksunluk döngüsünün kaçınılmaz bir kural olmadığını gösteren kritik bir fenomendir. Nörobiyolojik açıdan, bu bireylerin mezolimbik dopaminerjik yollarında veya uyarılma-ödül dengesinde, kronik kullanıcılar kadar kalıcı bir desensitizasyon gözlenmez. Genellikle güçlü genetik koruyucu faktörler, yüksek düzeyde dürtü kontrolü ve gelişmiş yürütücü işlevler (prefrontal korteks regülasyonu) sayesinde maddesel pekiştireçlerin yarattığı nöral plastisite döngüsüne bağımlı hale gelmeden direnebilirler. Ancak klinik olarak, 'chipper' statüsünün kalıcı bir bağışıklık sağlamadığı, stres, çevresel tetikleyiciler veya psikopatolojik eş morbiditeler (örn. anksiyete, depresyon) devreye girdiğinde tam kriterleri karşılayan bir kullanım bozukluğuna evrilebileceği unutulmamalıdır.
Etimoloji
İngilizce 'chip' (ufak parça, parça koparmak) fiilinden türetilmiş olup, maddelerin (özellikle tütün veya opiyatların) küçük ve aralıklı porsiyonlar halinde tüketilmesini ifade eden argotik kökene dayanır.
Karıştırmayın
Madde Kullanım Bozukluğu (Substance Use Disorder); chipper'lar tolerans, yoksunluk ve kontrol kaybı yaşamazken, kullanım bozukluğunda bu kriterler aktiftir.