Conners Derecelendirme Ölçekleri
Conners’ Rating Scales (CRS)
Tanım
6-18 yaş aralığındaki bireylerde dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ve sık görülen komorbid bozuklukları değerlendirmek için kullanılan çok kaynaklı psikometrik bir soru formudur.
Örnek Vaka / Uygulama
8 yaşındaki bir erkek çocuk, okulda sürekli ayağa kalkma, dersi bölme ve ödevlerini unutm 형태로 kendini gösteren akademik ve davranışsal güçlükler nedeniyle kliniğe getirilir. Klinik psikolog, sübjektif gözlemlere dayanmak yerine, ebeveyne 110 maddelik formu, öğretmene ise 115 maddelik formu uygular. Elde edilen veriler istatistiksel normlarla karşılaştırıldığında, çocuğun hiperaktivite-impulsivite ve yürütücü işlevler alt boyutlarında klinik eşiğin üzerinde puanlar aldığı saptanır, bu da DEHB tanısı ve müdahale planlaması için ampirik bir temel oluşturur.
Derin Analiz
Conners Derecelendirme Ölçekleri (CRS), klinik psikoloji ve çocuk psikiyatrisinde ekolojik geçerliliği yüksek, standartlaştırılmış bir psikometrik değerlendirme aracıdır. Değerlendirme süreci; ebeveyn, öğretmen ve bireyin kendi öz-bildirimi olmak üzere üç farklı kaynağın (multi-informant) verilerini entegre eder. Bu yöntem, çocuğun farklı ortamlardaki (ev ve okul) davranışsal tutarsızlıklarını ve semptomların durumsallığını yakalamak açısından kritik önem taşır. Semptomları; dikkat eksikliği, hiperaktivite-impulsivite, öğrenme güçlükleri, yürütücü işlevler, saldırganlık, akran ilişkileri ve aile ilişkileri olmak üzere yedi ana alt boyutta inceler. Psikometrik analizler, ölçeğin yapı geçerliliğinin yüksek olduğunu ve klinik cut-off (kesme) puanları sayesinde tanısal doğruluk oranını artırdığını göstermektedir.
Etimoloji
Ölçeği geliştiren Kanadalı çocuk psikiyatristi C. Keith Conners'ın soyadından ve İngilizce 'rating' [derecelendirme/değerlendirme] ile 'scale' [ölçek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çocuk Davranış Kontrol Listesi (Child Behavior Checklist - CBCL) ile karıştırılabilir; ancak CBCL daha geniş spektrumlu genel psikopatolojileri tararken, Conners ölçekleri spesifik olarak DEHB ve ilişkili yürütücü işlev bozukluklarına odaklanır.