Dediferansiyasyon
Dedifferentiation
Tanım
Hücresel, örgütsel veya bilişsel düzeyde kazanılmış ileri düzey uzmanlaşma ve karmaşık organizasyon yeteneklerinin kaybolarak daha basit, ilkel bir duruma gerilemesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikiyatri pratiğinde, akut bir şizofreni atağı geçiren 28 yaşındaki bir hastanın soyut düşünme, metaforik kavrayış ve mantıksal nedensellik kurma yeteneklerini tamamen yitirerek, düşünce yapısında erken çocukluk dönemine ait somutlaşmış, parçalı ve ilkel kategorizasyonlara geri dönmesi dediferansiyasyonun bilişsel düzeydeki somut bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Dediferansiyasyon kavramı, hem hücresel biyoloji/onkoloji hem de bilişsel nöropsikoloji ve psikopatoloji bağlamında çift yönlü bir mekanizmayı temsil eder. Biyolojik düzeyde, olgunlaşmış ve belirli bir fonksiyona adanmış hücrelerin genetik programlarını geriye sararak daha pluripotent veya multipotent bir kök hücre benzeri duruma dönmesini tanımlar; bu durum tümör progresyonunda ve malign hücre yayılımında kritik bir rol oynar. Bilişsel ve klinik psikoloji ekseninde ise özellikle şizofreni gibi ağır psikotik tabloların seyrinde gözlenen düşünce organizasyonunun bozulması, kavramsal hiyerarşinin çökmesi ve ego fonksiyonlarının daha ilkel, dağınık bir yapıya gerilemesi (regresyon) olarak tezahür eder. Her iki disiplinde de sistemin entropisinin artması ve karmaşık entegrasyon kapasitesinin sönümlenmesi ortak paydadır.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaşma, tersine çevirme) + 'differentia' (farklılaşma, ayrışma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; hücresel veya işlevsel özelleşmenin tersine dönerek daha ilkel bir forma gerilemesini ifade eder.
Karıştırmayın
Diferansiyasyon (hücrelerin veya işlevlerin uzmanlaşması süreci olup, dediferansiyasyon bunun tam tersidir); regresyon (psikodinamik anlamda ego savunma mekanizmalarıyla geçmiş gelişim evrelerine dönme, dediferansiyasyon ise biyolojik ve yapısal bir gerilemeyi de kapsar).
Keşfetmeye Devam Edin
Regresyon
Regresyon
Regression
Bireyin, yoğun stres, tehdit veya içsel çatışmalarla baş etmekte zorlandığı durumlarda, gelişimsel olarak daha erken, daha az olgun ve daha güvenli bulduğu bir işlevsellik düzeyine geri dönmesidir.
İncele
Şizofreni
Şizofreni
Schizophrenia
Düşünce, duygu ve davranış alanlarında belirgin disintegrasyon, gerçeği değerlendirme yetisinde kayıp ve işlevsellik düşüşüyle karakterize kronik psikotik bozukluk.
İncele