Demonomani
Demonomania
Tanım
Bireyin kötü ruhlar veya iblisler tarafından ele geçirildiğine dair sarsılmaz bir inanç taşıdığı ve bu durumla patolojik bir meşguliyet sergilediği kültürel ve tarihsel bir psikopatolojik durumdur.
Örnek Vaka / Uygulama
42 yaşında erkek hasta, son üç aydır iç organlarının iblisler tarafından ele geçirildiğini, bu varlıkların midesini kontrol ederek konuşmasını engellediğini iddia ederek acil servise başvurmuştur. Hastanın tıbbi incelemelerinde herhangi bir organik beyin hasarına rastlanmamış, ancak dini ritüellerle bu durumdan kurtulmaya çalışırken kendi kendine fiziksel zarar verdiği (kendini aç bırakma, ezici baskı uygulama) saptanmıştır.
Derin Analiz
Demonomani, nosolojik olarak monomani türleri altında sınıflandırılmış tarihsel bir psikiyatri terimidir. Günümüz modern tanı sistemlerinde (DSM-5-TR) bağımsız bir tanı kategorisi olarak yer almamakla birlikte, esasen 'sanrısal bozukluk' (delusional disorder, somatik veya bizarr tip) ya da 'şizofreni' spektrumundaki kültürel ve dini içerikli sanrıların özel bir görünüme bürünmüş halini ifade eder. Nörobiyolojik düzlemde, mezolimbik dopaminerjik yoldaki hiperaktivitenin gerçeği değerlendirme yetisini bozarak hastanın içsel kuşkularını ve korkularını dışsal, kötü niyetli bir varlığın kontrolü altında olduğu yönünde rasyonalize etmesine yol açtığı düşünülmektedir. Klinik pratikte, bu inançlar sıklıkla ağır depresif epizodlardaki psikotik özellikler, katatoni veya dissosiyatif bozukluklarla örtüşebilir.
Etimoloji
Yunanca 'daimōn' (ruh, cin, kötü ruh) + 'mania' (deli, çılgınlık, aşırı düşkünlük) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Egzorsizm (Halk arasında veya dinsel bağlamda yapılan ruh çıkarma ayini; demonomani ise tıbbi bir psikopatoloji tablosudur), Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu (Çoklu kişilik yapısı; demonomanide ise yabancı bir ruhun bedeni kontrol ettiği inancı esastır, alter kişilikler bulunmaz).