Depresif Pozisyon
Depressive Position
Tanım
Melanie Klein'ın nesne ilişkileri teorisinde, bebeğin iyi ve kötü nesneyi tek bir bütün olarak algılamaya başladığı, suçluluk ve onarım dürtülerinin belirdiği kritik gelişim evresi.
Örnek Vaka / Uygulama
Yetişkin terapisinde, seans sırasında terapistine karşı anlık bir öfke patlaması yaşayan ve hemen ardından 'Sizi kırdığım için çok kötü hissediyorum, geçen haftaki desteğinizi unuttum sanırım' diyerek telafi edici, yapıcı bir tutum sergileyen danışanın bu davranışı, ego bütünleşmesinin ve depresif pozisyona geçişin klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Melanie Klein'ın kuramsal çerçevesinde depresif pozisyon, yaşamın yaklaşık altıncı ayında zirve yapan, birincil psikolojik organizasyonun en olgun evresidir. Önceki paranoid-schizoid pozisyonda 'bölünmüş' (split) olarak algılanan anne (meme), bu evrede hem haz veren hem de düş kırıklığı yaratan yönleriyle tek bir bütün olarak kavranır. Bebek, daha önceki omnipotent ve saldırgan fantezilerinde bu bütünsel nesneye zarar vermiş olabileceği kavrayışına ulaşır; bu durum yoğun bir suçluluk ve kayıp korkusunu (nesneyi yok etme endişesi) tetikler. Bu evrenin ayırt edici mekanizması, duyulan suçluluk ve kaygıyı hafifletmek amacıyla geliştirilen 'onarım' (reparation) çabalarıdır. Klinik olarak, bu pozisyonun kazanımı ve esnek bir şekilde sürdürülebilmesi psikolojik olgunluğun temel göstergesidir; bu kapasitenin kalıcı olarak eksikliği ise sınır (borderline) ve psikotik düzeydeki ağır patolojilerle doğrudan ilişkilendirilir.
Etimoloji
Latince 'deprimere' [aşağı bastırmak/çökertmek] kökünden türetilen 'depressive' sıfatı ile Latince 'positio' [durum, konum, yerleşim] kelimesinin psikanalitik bağlamda birleşmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Paranoid-schizoid pozisyon ile sıklıkla karıştırılır; paranoid-schizoid pozisyonda nesneler iyi ve kötü olarak kesin çizgilerle bölünmüştür ve temel kaygı zulüm görme (persecutory anxiety) korkusudur. Depresif pozisyonda ise nesne bütünleşmiştir ve egemen kaygı suçluluk ile nesneyi kaybetme korkusudur.