Dissomnia
Dyssomnia
Tanım
Uykunun miktarında, kalitesinde veya zamanlamasında görülen bozuklukları kapsayan geniş bir uyku bozuklukları kategorisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik değerlendirmede, 34 yaşındaki bir hastanın her gece uykuya dalmakta 2 saati aşkın süre zorlanması, gece boyunca sık sık uyanması ve gün içinde bilişsel işlevlerinde (dikkat, bellek) düşüş bildirmesi dissomnia şemsiyesi altında incelenen tipik bir tabloyu oluşturur.
Derin Analiz
Dissomnia, bireyin uykuya dalma, uykuyu sürdürme veya aşırı uyku haliyle karakterize edilen primer uyku patolojilerini ifade eder. DSM-IV-TR döneminde birincil insomnia, hipersomnia, narkolepsi ve sirkadiyen ritim bozuklukları gibi alt tipleri barındıran üst bir kategori iken, DSM-5 ve DSM-5-TR süreçlerinde bu sınıflandırma güncellenerek 'uyku-uyanıklık bozuklukları' (sleep-wake disorders) çatısı altında yeniden organize edilmiş ve 'dissomnia' terimi resmi tanı kategorisi olarak kaldırılmıştır. Nörobiyolojik temellerinde retiküler aktive edici sistemin (RAS), homeostatik uyku baskısının (Process S) ve sirkadiyen pacemaker (Process C - supraskiazmatik çekirdek) mekanizmalarının disfonksiyonları yatar.
Etimoloji
Yunanca 'dys-' (bozuk, zor, kusurlu) + Latince 'somnus' (uyku) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Parasomnia ile karıştırılır; parasomnia uykunun içeriğinde veya mimarisinde ortaya çıkan anormal davranışsal ya da fizyolojik olayları (örn. somnambulizm, kabuslar) kapsarken, dissomnia uykunun temel parametreleri olan miktar, zamanlama ve kaliteyi ilgilendirir.