Somnambulizm
Noctambulation / Somnambulism
Tanım
🔹 1. (noctambulation):
Uykunun derin evrelerinde (NREM) ortaya çıkan, karmaşık motor becerilerin ve yürüyüşün eşlik ettiği parasomnia bozukluğudur.
🔹 2. (somnambulism):
Genellikle yavaş dalga uykusu (NREM) esnasında ortaya çıkan, karmaşık motor becerilerin ve yürüme eyleminin sergilenmesiyle karakterize parasomnia türü.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (noctambulation): Yirmi dört yaşındaki bir hastanın, gece yarısı derin uyku halindeyken yataktan kalkıp mutfakta yemek hazırladığı, ancak sabah uyandığında bu eylemlere dair hiçbir bilinçli anısının bulunmadığı ve mutfaktaki dağınıklığı fark ederek şaşkınlık yaşadığı klinik bir vakadır. 🔹 2. (somnambulism): Yetişkin bir bireyin gece yarısı derin uyku evresindeyken aniden yataktan kalkıp mutfağa gitmesi, buzdolabını açıp karmaşık bir şeyler hazırlamaya çalışması ancak kendisine yöneltilen sorulara anlamsız mırıldanmalarla yanıt vermesi ve sabah uyandığında bu olayla ilgili hiçbir şey hatırlamaması somnambulizm vakasıdır.
Derin Analiz
🔹 1. (noctambulation):
Somnambulizm, yavaş dalga uykusunun (SWS) üçüncü evresinde, özellikle delta uykusu sırasında serebral korteksin belirli bölgelerinin uyanık kalırken diğer bölgelerinin uykuda kalmaya devam etmesiyle karakterize dissosiyatif bir nörobiyolojik durumdur. Motor korteks ve otonom sinir sistemi aktifleşirken, talamokortikal devrelerin tam entegrasyon sağlayamaması nedeniyle birey çevresiyle mantıklı bir iletişim kuramaz ve uyandıktan sonra yaşananları genellikle hatırlamaz. DSM-5 sınıflandırmasında Uyku-Uyanıklık Bozuklukları başlığı altında, NREM uykusu uyarı bozuklukları kategorisinde incelenir. Genetik yatkınlık, uyku yoksunluğu, stres ve bazı farmakolojik ajanlar tetikleyici rol oynar.
🔹 2. (somnambulism):
Somnambulizm, uykunun derin evrelerinde (özellikle evre 3 ve 4 NREM) uykudan tam olarak uyanamama halinin bir sonucudur. Birey fiziksel olarak çevresiyle etkileşime girebilecek düzeyde hareketlidir (oda içinde dolaşmak, eşyaları yer değiştirmek, hatta konuşmak), ancak bilinç düzeyi kapalıdır ve elektroensefalografik (EEG) kayıtlar uykunun devam ettiğini gösterir. Nörobiyolojik temelde, motor korteksin uyanık ve aktif olması ile talamokortikal sistemin bilinçli farkındalığı bastıran inhibitör mekanizmalarının uyumsuzluğundan kaynaklanır. DSM-5 kriterlerine göre Uyku Bozuklukları (Parasomniyeler) başlığı altında incelenir ve epizod sırasında rüya hatırlama oranı oldukça düşüktür.
Etimoloji
🔹 1. (noctambulation):
Latince 'nox' [gece] ve 'ambulare' [yürümek] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı olarak 'gece yürüyüşü' demektir.
🔹 2. (somnambulism):
Latince 'somnus' (uyku) ve 'ambulare' (yürümek) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı 'uykuda yürümek' demektir.
Karıştırmayın
🔹 1. (noctambulation):
REM Uykusu Davranış Bozukluğu (RBD) ile sıkça karıştırılır; RBD'de bireyler rüyalarını fiziksel olarak acting-out (oynama) eğilimindedir ve genellikle REM evresinde görülürken, somnambulizm NREM evresinde gerçekleşir ve rüya içeriğinden ziyade motor otomatizm baskındır.
🔹 2. (somnambulism):
REM Uykusu Davranış Bozukluğu (RBD) ile sıkça karıştırılır; RBD'de hastalar gördükleri canlı rüyaları fiziksel olarak sergilerler ve çoğunlukla sabah rüyalarını hatırlarlar, somnambulizm ise NREM uykusunda görülür ve amnezi ile karakterizedir.
Keşfetmeye Devam Edin
Parasomnia
Parasomnia
Parasomnia
Uykuya dalış, uyku esnasında veya uyanıklığa geçiş evrelerinde ortaya çıkan anormal davranışsal, fiziki veya algısal olaylarla karakterize bir uyku bozuklukları kategorisidir.
İncele
NREM Uykusu
NREM Uykusu
NREM Sleep
Hızlı göz hareketlerinin (REM) görülmediği, delta dalgalarının artış gösterdiği ve rüyaların nadiren hatırlandığı dört aşamalı uyku evresi.
İncele
Amnezi
Amnezi
Amnesia
Fizyolojik, farmakolojik veya psikolojik etkenlere bağlı olarak ortaya çıkan, geçici veya kalıcı kısmi ya da tam bellek yitimi.
İncele