Davranış Bozukluğu
Behavior Disorder
Tanım
Çocukluk veya ergenlik döneminde ortaya çıkan, başkalarının temel haklarının ya da yaşa uygun ana toplumsal normların/kuralların sürekli olarak ihlal edildiği yıkıcı davranış örüntüsü.
Örnek Vaka / Uygulama
14 yaşında bir erkek lise öğrencisi, okulda diğer öğrencileri sistematik olarak harçlıkları için tehdit etmek, sokak hayvanlarına fiziksel zarar vermek, evdeki eşyaları kasten kırmak ve okul yönetiminden habersiz dersleri sürekli asmak şikayetleriyle kliniğe getirilir. Yapılan psikiyatrik değerlendirmede, eylemleri için pişmanlık duymadığı ve kuralları hiçe saydığı gözlemlenerek Davranış Bozukluğu tanısı konulur.
Derin Analiz
Davranış Bozukluğu (CD), DSM-5 sınıflandırmasında yıkıcı, dürtü kontrol ve davranış bozuklukları kategorisinde yer alır. Temel olarak dört ana kümede incelenir: insanlara ve hayvanlara karşı saldırganlık, mülke zarar verme, hırsızlık veya sahtekarlık ve ciddi kural ihlalleri. Nörobiyolojik temelleri incelendiğinde, prefrontal korteksteki gri madde hacminde azalma, amigdala tepkiselliğinde bozulmalar ve otonom sinir sisteminde (örneğin, düşük istirahat kalp hızı) hipoaktivite sıklıkla rapor edilmektedir. Bu nöral profiller, bireyin cezalara karşı duyarsızlığına, düşük empati yeteneğine ve dürtüsel risk alma eğilimlerine zemin hazırlar. Genetik yatkınlıklar, çevresel risk faktörleriyle (örn. tutarsız ebeveyn tutumları, travmatik yaşantılar, akran zorbalığı) etkileşime girerek patolojinin gelişimini tetikler.
Etimoloji
Latince 'conductus' (yönlendirmek, idare etmek, kılavuzluk etmek) fiilinden türetilen 'conduct' (davranış, hareket tarzı) kelimesi ile Yunanca 'dis-' (olumsuzluk, bozukluk) ve Latince 'ordo' (düzen) köklerinden gelen 'disorder' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Karşı Olma-Karşı Gelme Bozukluğu (Oppositional Defiant Disorder - ODD) ile sıklıkla karıştırılır. ODD daha çok otorite figürlerine karşı öfkelenme, alınganlık ve tartışma eğilimi içerirken, Davranış Bozukluğu başkalarının haklarının ihlal edildiği, yasaların ve sosyal normların çiğnendiği çok daha ağır ve suç eylemlerine varabilen bir şiddet seviyesi barındırır.