Yıkıcı Davranış
Disruptive Behavior
Tanım
Başkalarını kronik olarak tehdit eden, göz korkutan veya toplumsal normları ve kuralları ihlal eden uyumsuz eylemsel kalıp.
Örnek Vaka / Uygulama
10 yaşındaki bir çocuğun sınıfta öğretmenin kurallarına sürekli olarak karşı gelmesi, arkadaşlarının eşyalarına zarar vermesi, uyarılara fiziksel veya sözlü öfke nöbetleriyle karşılık vermesi ve bu durumun hem akademik hem de akran ilişkilerini kalıcı olarak bozması yıkıcı davranış modeline örnektir.
Derin Analiz
Yıkıcı davranış, genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıkan ancak yetişkinlikte de gözlemlenebilen, bireyler arası ilişkileri ve sosyal işlevselliği ciddi biçimde zedeleyen bir davranış kümesidir. Klinik psikoloji ve psikopatoloji bağlamında; Karşıt Olma-Karşı Gelme Bozukluğu (ODD) ve Davranım Bozukluğu (Conduct Disorder) gibi tanı kategorilerinin temel bileşenini oluşturur. Nörobiyolojik açıdan, prefrontal korteksin dürtü kontrolü ve duygu düzenleme mekanizmalarındaki gelişimsel gecikmeler veya işlev bozuklukları ile amigdalanın aşırı reaktif yapısı arasındaki dengesizlikle ilişkilendirilir. Çevresel faktörler, tutarsız ebeveynlik stilleri ve kronik stres de bu davranışların kalıcılaşmasında belirleyici rol oynar.
Etimoloji
Latince 'disrumpere' (dis- [dağıtmak, ayırmak] + rumpere [kırmak, parçalamak]) fiilinden türetilmiştir. Sosyal düzeni ve uyumu kıran, bozan eylem anlamına gelir.
Karıştırmayın
Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) ile sıklıkla karıştırılır; DEHB temel olarak odaklanma güçlüğü ve hiperaktiviteyi kapsarken, yıkıcı davranışlar bilinçli ve kural ihlaline yönelik niyetli eylemleri içerir.