Doğruluk Yanlılığı
Truth Bias
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Yıllardır birlikte çalışan iki meslektaştan biri, projenin gecikme nedenini tedarik zincirindeki aksamalara bağladığında, diğer kişinin herhangi bir kanıt istemeden bu açıklamayı doğrudan kabullenmesi ve meslektaşının dürüstlüğünden şüphe etmemesi doğruluk yanlılığının klasik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Doğruluk yanlılığı, sosyal biliş ve iletişim psikolojisinde, bireylerin bilişsel kaynakları koruma ve sosyal uyumu sağlama stratejilerinin bir ürünü olarak incelenir. İnsanlar arası iletişimde temel varsayılan durum 'güven' üzerine kuruludur çünkü günlük yaşamdaki etkileşimlerin çok büyük bir kısmı gerçekten de dürüst beyanlardan oluşur. Bilişsel ekonomi ilkesi gereği beyin, her ifadeyi sürekli bir şüphe süzgecinden geçirmek yerine varsayılan olarak doğru kabul etme (default to truth) mekanizmasını çalıştırır. Bu durum, kişiler arası ilişkilerde gereksiz paranoyayı ve şüpheciliği azaltarak bağların güçlenmesine katkı sağlar; ancak aynı zamanda partnerlerin yalan söylediği durumlarda aldanma olasılığını ve yalanı tespit etme (deception detection) doğruluğunu istatistiksel olarak düşürür.
Etimoloji
İngilizce 'truth' [gerçek, doğruluk] ve 'bias' [önyargı, meyil, sistematik sapma] kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel bir terimdir; köken olarak Latince 'veritas' ve Eski İngilizce 'treowp' köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Onay yanlılığı (confirmation bias) ile sıklıkla karıştırılır. Onay yanlılığı, kişinin kendi hipotezlerini veya inançlarını destekleyen kanıtları arama ve bulma eğilimiyle ilgilidir; doğruluk yanlılığı ise doğrudan muhatabın söyleminin doğruluğuna dair peşin bir kabul getirmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Eğilimsel Atıf
Eğilimsel Atıf
Dispositional Attribution
Bireyin kendi ya da başkalarının davranışlarının nedenini çevresel etkenler yerine kişilik özellikleri, tutumlar ve yetenekler gibi içsel faktörlere bağlaması.
İncele
Kalvinizm
Kalvinizm
Calvinism
Tanrı'nın kurtuluşu yalnızca önceden seçilmişlere (predestination) lütfettiğini, insanın özgür iradesiyle bu kaderi değiştiremeyeceğini savunan Protestan Hristiyanlık teolojisi.
İncele
Sosyometrik Analiz
Sosyometrik Analiz
Sociometric Analysis
Bir grup içerisindeki bireyler arası ilişkilerin, çekim ve itim örüntülerinin yapısal özelliklerini inceleyen nicel araştırma yöntemi.
İncele
Kolektif Bellek
Kolektif Bellek
Collective Memory
Bir sosyal grubun üyeleri arasında paylaşılan, geçmiş olaylara dair zihinsel temsiller ve ortak hatırlama havuzu.
İncele