Doriden
Doriden
Tanım
Glutetimid adlı sedatif-hipnotik sınıfı ilacın ticarî adı olup, barbitüratların alternatifi olarak geliştirilen ancak yüksek kötüye kullanım ve bağımlılık potansiyeli taşıyan bir ajandır.
Örnek Vaka / Uygulama
1960'lı yıllarda uyku bozukluğu yaşayan bir hastaya güvenli bir barbitürat alternatifi olarak reçete edilen Doriden, kısa süre içinde hastanın ilaca karşı tolerans geliştirmesi nedeniyle aynı etkiyi elde etmek için dozu sürekli artırmasına ve nihayetinde fiziksel bağımlılık tablosu göstermesine neden olmuştur.
Derin Analiz
Doriden, farmakolojik olarak santral sinir sistemini baskılayan sedatif-hipnotik ajanlar kategorisinde yer alır. Kimyasal olarak piperidin türevidir ve etki mekanizması barbitüratlara benzer şekilde GABAerjik sistemin modülasyonu üzerine kuruludur. Klinik olarak anksiyete ve özellikle insomnia (uykusuzluk) tedavisinde reçete edilmek üzere piyasaya sürülmüştür. Ancak hepatik mikrozomal enzim sistemi üzerindeki güçlü indükleyici etkisi, hızlı tolerans gelişimi ve aşırı dozda (özellikle opiyatlarla kombine edildiğinde, örneğin 'Loads' olarak bilinen glutetimid-kodein kokteyli)letal olabilen derin respiratuar depresyona yol açması nedeniyle günümüzde klinik kullanımı büyük ölçüde kısıtlanmış veya sonlandırılmıştır. DSM-5 bağlamında, bu tür maddelerin uzun süreli kullanımı 'Sedatif, Hipnotik veya Anksiyolitik Kullanım Bozukluğu' çerçevesinde ele alınır.
Etimoloji
Glutetimid etken maddesinin ticarî tescilli adı; 20. yüzyılın ortalarında farmasötik endüstrisi tarafından pazarlama odaklı türetilmiş bir ticarî marka adıdır.
Karıştırmayın
Barbitüratlar (örneğin sekobarbital) ve benzodiazepinler (örneğin diazepam) ile sıklıkla karıştırılır; temel fark, Doriden'in kimyasal yapısının piperidin türevi olması ve özellikle opiyat bağımlıları arasında spesifik bir öforizan kombinasyon unsuru olarak kötüye kullanılma tarihçesidir.