Duygunun Yer Değiştirmesi
Displacement Of Affect
Tanım
Yoğun bir duygusal tepkinin, asıl tetikleyicisinden uzaklaştırılarak daha tehditsiz, nötr veya kabul edilebilir bir nesne ya da kişiye yönlendirilmesi savunma mekanizması.
Örnek Vaka / Uygulama
İş yerinde yöneticisinden ağır bir azarlama işiten ancak işini kaybetme korkusuyla öfkesini bastırmak zorunda kalan bir çalışanın, eve geldiğinde hiçbir gerekçe yokken eşinin küçük bir hatasına aşırı derecede parlaması ve bağırması.
Derin Analiz
Psikanalitik kuramda ego savunma mekanizmaları arasında yer alan duygunun yer değiştirmesi, bireyin egosunu tehdit eden kabul edilemez dürtü, öfke veya kaygıyla başa çıkmasında kritik bir işlev görür. Asıl nesneye (örneğin otoriter bir figüre veya ulaşılamaz bir probleme) yöneltilmesi tehlikeli veya imkansız olan duygusal yatırım (libidinal veya agresif enerji), bilişsel olarak çarpıtılarak daha zayıf bir hedefe (bir eş, çocuk, evcil hayvan veya nesne) aktarılır. Mekanizmanın temelinde, birincil dürtünün bastırılması ve eşlik eden affektin (duygunun) ideasyondan (düşünce içeriğinden) koparılarak başka bir kanala akıtılması yatar. Klinik pratikte, bu aktarımın farkında olunmaması bireyin kronik kişilerarası çatışmalar yaşamasına veya mantıksız fobik tepkiler geliştirmesine zemin hazırlayabilir.
Etimoloji
Latince 'disponere' (yerini değiştirmek, dağıtmak) ve 'affectus' (duygu, tutku, ruh hali) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yansıtma (Projection) ile sıklıkla karıştırılır; yansıtmada kişi kendi kabul edemediği özelliklerini başkalarında görürken, yer değiştirmede duygu doğru kişiden alınıp yanlış kişiye transfer edilir. Yön değiştirme (Sublimation) ile farkı ise, yer değiştirmede enerji daha ilkel veya nötr bir hedefe yönelirken, yüceltmede sosyal olarak kabul edilebilir ve üretken bir amaca kanalize edilir.