Düzen Sınırlı Davranış
Disorganized Behavior
Tanım
Kişinin amaca yönelik eylemlerini sürdürme, planlama ve duruma uygun tepki verme kapasitesini düşüren, kendi içinde tutarsız veya mantıksız motor ve duygusal eylemler bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
35 derecelik bunaltıcı bir yaz gününde üzerine üst üste üç kat kışlık palto giyip sokakta dolaşan ve yöneltilen sorulara mantıklı yanıtlar vermek yerine anlamsız kahkahalar atan bir bireyin sergilediği tutum, düzen sınırlı davranışın klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve psikopatoloji bağlamında, yürütücü işlevlerin (prefrontal korteksin) ciddi düzeyde bozulduğunu gösteren temel bir göstergedir. DSM-5 kriterlerinde şizofreni ve diğer psikotik bozuklukların ana semptomları arasında yer alır. Bireyin sosyal normlara, çevresel koşullara veya mantıksal nedensellik bağlarına uygun hareket etmesini engeller. Çocuksu kıkırdamalar, duruma uygun olmayan giysiler giyme veya ani ajitasyon gibi motor ve davranışsal tezahürleri bulunur. Nörobiyolojik olarak, dopaminerjik yolaklardaki düzensizlikler ve sinaptik entegrasyon kusurlarıyla ilişkilidir.
Etimoloji
Latince 'dis-' (ayrılma, olumsuzluk) ve 'ordo' (düzen, sıra) köklerinden türetilen 'organizasyon' kelimesinin olumsuz eki almasıyla oluşmuştur; bilişsel ve motor entegrasyonun bozulmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Katatoni ile karıştırılabilir; ancak katatoni daha çok motor hareketsizlik veya rijitlik içerirken, düzen sınırlı davranış amaca yönelik olmayan ama aktif motor hareketlilik barındırır.