Rijitlik
Rigidity
Tanım
Fiziksel, bilişsel veya kişilik düzeyinde değişime karşı direnç gösterme, esneklik yoksunluğu ve aynı kalıpları tekrarlama eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
45 yaşındaki bir erkek hasta, iş yerindeki yazılım sistemi tamamen değiştmesine ve yeni yöntemin raporlama süresini yarı yarıya indirmesine rağmen, yıllardır kullandığı hantal ve eski Excel makrolarıyla çalışmaya devam eder. Alternatifin üstünlüğünü mantıksal olarak kabul etmesine "eski alışkanlıklarından ve yönteminden kopamayacağını" belirtmesi, bilişsel rijitliğin klinik düzeydeki tipik bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Rijitlik kavramı, çok disiplinli ekosistemde hem somatik hem de psikolojik boyutlarıyla incelenir. Nörolojik açıdan, bazal ganglionlar veya kortikospinal yolak hasarlarında görülen kas tonusu artışı (örneğin deserebre rijitlik) olarak kendini gösterirken; bilişsel ve kişilik bağlamında, bireyin davranış kalıplarını, inançlarını veya problem çözme stratejilerini çevresel taleplere göre adapte edememesi durumudur. Beyin hasarı sonrasında hastanın daha verimli alternatifler mevcut olmasına rağmen bir görevi yalnızca tek bir yöntemle yapmaya inatla devam etmesi, prefrontal korteks ve yürütücü işlevlerdeki esneklik kaybının bir sonucudur. Psikopatolojide ise obsesif-kompulsif eğilimlerin ve katı savunma mekanizmalarının temel taşını oluşturur.
Etimoloji
Latince 'rigidus' (sert, katı, donuk) sıfatından türetilmiş olup, Fransızca üzerinden psikiyatri ve nöroloji literatürüne girmiştir.
Karıştırmayın
Spastisite (hıza bağımlı kas kasılması ile karakterizedir; rijitlik ise hıza bağımlı değildir ve her iki yönde de eşit direnç gösterir), Perseverasyon (aynı eylemi irade dışı tekrarlama eğilimi; rijitlik ise daha geniş bir kişilik ve adaptasyon direncidir).
Keşfetmeye Devam Edin
Plastisite
Plastisite
Plasticity
Sinir sisteminin veya hormonal yapıların çevresel uyaranlar, deneyimler ve yaralanmalar doğrultusunda kendi yapısal ve işlevsel organizasyonunu değiştirme kapasitesidir.
İncele
Deserebre Rijitlik
Deserebre Rijitlik
Decerebrate Rigidity
Beyin sapının serebral korteksten işlevsel olarak ayrılması sonucu ortaya çıkan; üst ve alt ekstremitelerin ekstansiyon, adduksiyon ve hiperpronasyon pozisyonu aldığı şiddetli bir katılık durumudur.
İncele