Ensefalit
Encephalitis
Tanım
Beyin parankiminin akut enflamasyonu olup, genellikle viral etkenlere bağlı olarak gelişen ve nörolojik tablolara yol açabilen klinik durum.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek ateş, ani başlayan konfüzyon, davranış değişiklikleri ve jeneralize tonik-klonik nöbet geçirme şikayetleriyle acil servise getirilen 34 yaşındaki bir hastada, yapılan lomber ponksiyon sonucunda BOS'ta lenfositik pleositoz ve HSV-1 PCR pozitifliği saptanmış; temporal lob tutulumu gösteren ensefalit tablosu nedeniyle derhal intravenöz asiklovir tedavisi başlanmıştır.
Derin Analiz
Ensefalit, beyin dokusunun immünolojik veya enfeksiyöz yanıt sonucu iltihaplanmasıyla karakterizedir. Genellikle viral ajanların (örneğin Herpes Simplex Virüsü, enterovirüsler veya arbovirüsler) hematojen yolla veya doğrudan nöronal yollarla merkezi sinir sistemini invaze etmesiyle tetiklenir. Patofizyolojik süreç, kan-beyin bariyerinin bozulması, perivasküler lökosit infiltrasyonu, mikroglial aktivasyon ve pro-enflamatuar sitokin salınımı ile seyreder. Bu durum;nöronal hasara, ödem oluşumuna ve kafa içi basınç artışına neden olur. Klinik spektrum hafif ateş ve halsizlikten, ilerleyici bilinç değişiklikleri, fokal nörolojik defisitler, epileptik nöbetler ve komaya kadar değişkenlik gösterir. Tanı sürecinde beyin omurilik sıvısı (BOS) analizi, polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) testleri ve kraniyal Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRG) kritik önem taşır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'en-' (içinde) + 'kephalē' (baş, beyin) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş ve tıbbi son ek olan '-itis' (enflamasyon, iltihap) eklenmiştir.
Karıştırmayın
Menenjit (zar enflamasyonu ile beyin parankiminin sınırlı tutulumu) ve ensefalopati (inflamatuar süreç olmaksızın metabolik, toksik veya anoksik nedenlerle gelişen genel beyin fonksiyon bozukluğu).