Etnik Önyargı
Ethnic Bias
Tanım
Bireylerin aidiyet hissettikleri etnik grup temelinde maruz kaldıkları ayrımcılık ve psikometrik ölçümlerde farklı kültürel grupların puanlarını sistematik olarak saptıran yapısal hata.
Örnek Vaka / Uygulama
Çok uluslu bir şirketin işe alım sürecinde kullanılan zeka ve yetenek testlerinin, Batı dışı etnik kökene sahip adayların dilsel ve kültürel kodlarına uyarlanmadan uygulanması sonucunda, bu adayların sistematik olarak düşük puanlar alması ve işe alım havuzundan elenmesi.
Derin Analiz
Etnik önyargı, hem sosyokültürel dinamiklerde dışlanma ve eşitsizlik üreten bir tutum kümesi hem de psikometrik test geliştirme süreçlerinde metodolojik bir geçerlilik krizidir. Ölçme araçlarındaki kontaminasyon veya eksiklikler, farklı etnik kimliklere sahip katılımcıların bilişsel veya kişilik testlerindeki performanslarını yapay olarak düşürebilir ya da yükseltebilir. Bu durum, kültürcül (culture-fair) test tasarımlarının ve psiko-metrik eşdeğerlilik analizlerinin (differential item functioning - DIF) klinik ve akademik değerlendirmelerde ne denli hayati olduğunu gösterir. Nöropsikolojik ve psikiyatrik tanı süreçlerinde etnik önyargının göz ardı edilmesi, azınlık gruplarının yanlış tanı alma oranını doğrudan artırır.
Etimoloji
Fransızca 'ethnikos' (kavim, ulus) kökünden türetilen 'etnik' sıfatı ile İngilizce 'bias' (eğilim, sapma, çarpıklık) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Irkçılık (racism) daha geniş ideolojik ve yapısal bir üst kavramken, etnik önyargı genellikle belirli davranışsal kalıplara ve ölçüm hatalarına odaklanır; stereotip (stereassume) ise bilişsel bir şemadır ancak önyargı bunun duygusal ve davranışsal reaksiyona dönüşmüş halidir.