Glutamat Hipotezi
Glutamate Hypothesis
Tanım
Şizofreninin klinik semptomlarının, merkezi sinir sistemindeki ana uyarıcı nörotransmitter olan glutamatın ve özellikle NMDA reseptörlerinin işlev bozukluğundan (hipofonksiyon) kaynaklandığını öne süren nörobiyolojik kuram.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik araştırmalarda, tedaviye dirençli şizofreni hastalarının beyin omurilik sıvısında glutamat düzeylerinin ve NMDA reseptör alt birimi ekspresyonlarının değiştiği saptanmıştır. Deneysel olarak sağlıklı katılımcılara düşük doz ketamin infüzyonu yapıldığında, çalışma belleği testlerinde bozulma ve geçici paranoid düşünceler rapor edilmiştir.
Derin Analiz
Nörobiyolojik düzeyde, şizofreninin etiyolojisini yalnızca dopaminerjik yolaklarla açıklayan klasik modellerin sınırlılıkları doğrultusunda gelişmiştir. NMDA (N-metil-D-aspartat) reseptör antagonistleri olan fensiklidin (PCP) ve ketamin gibi maddelerin sağlıklı bireylerde şizofreninin hem pozitif (halüsinasyonlar, sanrılar) hem de negatif (künt duygulanım, sosyal çekilme) ve kognitif semptomlarını taklit edebildiği gözlemi bu modelin temelini oluşturur. Prefrontal korteks ile limbik sistem arasındaki glutamaterjik nörotransmisyonun bozulması, parvalbümin içeren GABAerjik internöronların disfonksiyonuna ve nihayetinde kortikal ağlarda senkronizasyon kaybına yol açarak bilişsel süreçleri sekteye uğratır.
Etimoloji
İngilizce 'glutamate' (glutamik asit tuz/esteri, Latince 'gluten' [tutkal, yapışkan] kökünden türetilmiştir) ve Yunanca 'hypothesis' [hipotez, varsayım: hypo- [altında] + thesis [yerleştirme, öne sürme]] kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Dopamin hipotezi ile sıklıkla karıştırılır; dopamin hipotezi mezolimbik hiperaktiviteyi ve mezokortikal hipoaktiviteyi merkeze alırken, glutamat hipotezi bu dopaminerjik dengesizliğe zemin hazırlayan birincil upstream (üst akım) nörotransmitter kusuru olarak konumlanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Dopamin Hipotezi
Dopamine Hypothesis
Şizofreni gibi psikiyatrik bozuklukların, beyindeki dopaminerjik aktivitenin bozulmasından (özellikle mezolimbik aşırı ve prefrontal yetersiz aktiviteden) kaynaklandığını öne süren nörobiyolojik model.
İncele
Eksitotoksisite
Excitotoxicity
Nöronların, özellikle glutamat gibi uyarıcı nörotransmitterlerin aşırı uyarılması sonucu hasar görmesi ve ölmesidir.
İncele