Göz Kırpma Koşullanması
Eyelid Conditioning
Tanım
Koşullu uyarana karşı göz kırpma tepkisinin oluşturulmasını amaçlayan, klasik koşullanma süreçlerini incelemede kullanılan deneysel bir prosedür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofizyoloji laboratuvarında katılımcının kulaklığına her ses tonu verildiğinde, hemen ardından sağ gözüne milisaniyelik hafif bir hava üflenir. İlk denemelerde katılımcı sadece hava üflendiğinde gözünü kırparken, ellinci denemenin sonunda yalnızca ses tonunu duyduğu anda istemsizce göz kapağını kapatmaya başlar.
Derin Analiz
Göz kırpma koşullanması, davranışçı psikoloji ve nörofizyolojide özellikle serebellar öğrenme mekanizmalarının haritalandırılmasında temel bir paradigma olarak işlev görür. İşlem sırasında, başlangıçta nötr olan bir uyaran (örneğin bir ton veya ışık), göz kapağının kapanmasına neden olan koondisyonsuz bir uyaranla (genellikle korneaya verilen hafif bir hava üflemesi veya minimal elektrik akımı) eşleştirilir. Tekrarlanan eşleşmeler sonucunda nötr uyaran tek başına göz kırpma tepkisini tetikler hale gelir. Nörobiyolojik düzeyde, bu motor öğrenme biçiminin edinimi ve zamanlaması, beyincikteki (cerebellum) interpositus çekirdeği ve Purkinje hücreleri arasındaki sinaptik plastisite süreçleriyle doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'eyelid' (göz kapağı: Old English 'eage' + 'hlifian') ve 'conditioning' (koşullanma: Latin 'conditio' [anlaşma, şart] kökünden türetilmiştir).
Karıştırmayın
Edimsel koşullanma (operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; ancak burada tepki istemli bir davranışın ödüllendirilmesiyle değil, istemsiz bir refleksin nötr bir uyaranla eşleştirilmesiyle (klasik koşullanma) ortaya çıkar.