Hastalık Kaygısı Bozukluğu
İllness Anxiety Disorder
Tanım
Bedensel belirtilerin bulunmamasına veya çok hafif düzeyde olmasına rağmen, ciddi bir hastalığa yakalanma veya sahip olma yönünde aşırı zihinsel meşguliyet ve yoğun sağlık kaygısı ile karakterize DSM-5 kökenli ruhsal bozukluk.
Örnek Vaka / Uygulama
34 yaşındaki bir erkek vaka, internette okuduğu nadir bir nörolojik hastalık belirtileriyle ilgili makalenin ardından, sol kolundaki hafif uyuşmayı ALS'nin ilk işareti olarak değerlendirir. Son üç ay içinde dört farklı nöroloji uzmanına görünmüş, MR ve elektromiyografi (EMG) sonuçları tamamen temiz çıkmıştır. Ancak uzmanların 'sağlıklısınız' güvenceleri onu rahatlatmamış, aksine doktorların hastalığı gözden kaçırdığı inancıyla gece boyunca internetten semptom aramaya ve kaslarını saatlerce aynada kontrol etmeye yönlendirmiştir.
Derin Analiz
DSM-IV-TR dönemindeki 'hipokondriazis' tanısının yerini alan iki yapıdan biridir ve somatik belirti bozukluğundan temel olarak bedensel belirtilerin ağırlığı yerine bilişsel kaygının ve hastalık kapma korkusunun baskın olmasıyla ayrılır. Klinik düzlemde, bireylerin interoseptif duyarlılıkları (bedensel uyaranları algılama eşiği) son derece düşüktür; kalp atışı, hafif bir baş dönmesi veya geçici kas seğirmesi gibi sıradan fizyolojik varyasyonlar bile amansız bir hastalığın, örneğin malign bir tümörün veya kardiyak patolojinin kesin kanıtı olarak yanlış yorumlanır. Bilişsel model, bu durumu 'felaketleştirme' (catastrophizing) eğilimi ve güven arama (reassurance-seeking) döngüleriyle açıklar. Birey, sürekli doktor muayeneleri, tıbbi tetkikler veya tam tersi kaçınma davranışları (hastanelerden veya tıbbi uyaranlardan uzak durma) sergiler; ancak bu eylemler geçici bir rahatlama sağlasa da, uzun vadede kaygı döngüsünü pekiştirerek sürdürür.
Etimoloji
Karıştırmayın
Somatik belirti bozukluğu ile sıklıkla karıştırılır; somatik belirti bozukluğunda hastayı kliniğe getiren bizzat rahatsız edici fiziksel belirtilerin varlığı ve bunlarla ilgili aşırı odaklanmadır, hastalık kaygısı bozukluğunda ise somatik belirtiler ya hiç yoktur ya da çok hafiftir, odak noktası doğrudan 'hastalığın kendisi'dir.