Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hedef Uyaran

Goal Stimulus

Tanım

Hull'un tümevarımsal-matematiksel öğrenme kuramında organizmayı çeken arzulanan nesneyi veya hedef odaklı davranıştan doğan proprioseptif ve interoseptif uyarıları tanımlayan kavram.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında yiyecek arayan bir farenin, labirentin sonunda bekleyen pelete yaklaşırken yaşadığı kas kasılmaları, tükürük salgılama tepkileri ve peletin kendisi birer hedef uyarandır; bu uyarılar farenin o anki hareket zincirini pekiştirir ve sonlandırma sinyali üretir.

Derin Analiz

Clark Hull'un davranışçı öğrenme teorisinde, hedef uyaranlar organizmanın içsel dürtü azaltımı (drive reduction) döngüsünde kritik bir işleve sahiptir. Klasik uyaran-tepki (U-T) zincirinde, bu uyarılar yalnızca dışsal bir nesne değil, aynı zamanda hedefe yönelik motor eylemler sırasında kas ve eklemlerden yayılan proprioseptif geribildirimleri de kapsar. Bilişsel bilim ve davranış analizinde, bu mekanizma organizmanın içsel homeostazı yeniden sağlamak için çevresel ipuçlarını nasıl kodladığını ve bu ipuçlarına atfettiği pekiştireç değerinin nöral yansımalarını incelemek adına istatistiksel modellemelere (örneğin olasılıksal öğrenme eğrileri) konu olur.

Etimoloji

İngilizce 'goal' (hedef, amaç - Orta İngilizce 'gale', sınır veya bitiş çizgisi) ve Latince 'stimulus' (dürzü, dürtü, batıcı değnek) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Koşullu uyaran (conditioned stimulus) ile karıştırılabilir; temel fark, hedef uyaranın doğrudan içsel güdüsel durumlar veya hedefe yönelik eylemlerle üretilen içsel/dışsal sonlandırma sinyalleri olmasıdır, nötr bir işaretçinin eşik değeri kazanması değildir.