Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Hiperlipidemi

Hyperlipidemia

Tanım

Kanda kolesterol ve trigliserit gibi lipidlerin normal sınırların üzerinde yer alması durumu olup, ateroskleroz gelişimine zemin hazırlayan metabolik bir bozukluktur.

Örnek Vaka / Uygulama

Klinik takibinde uzun süreli atipik antipsikotik ilaç tedavisi alan bir danışanın, rutin kan tetkiklerinde serum kolesterol ve trigliserit seviyelerinin referans aralığının üstünde çıkması ve bu durumun hastanın yaşam tarzı ile farmakolojik tedavisinin yeniden düzenlenmesini gerektirmesi.

Derin Analiz

Hiperlipidemi, lipoprotein metabolizmasının bozulmasından kaynaklanan ve özellikle düşük yoğunluklu lipoprotein (LDL) kolesterol ile trigliseritlerin plazma seviyelerinin yükselmesiyle karakterize edilen bir durumdur. Psikofarmakoloji, nöroloji ve klinik psikoloji bağlamında, bazı atipik antipsikotiklerin ve psikotrop ajanların yan etkisi olarak sıkça karşılaşılan bir homeostatik sapmadır. Kronik stresin tetiklediği hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksı aktivasyonu ve buna eşlik eden kortizol salınımı da lipid metabolizmasını doğrudan etkileyerek uzun vadede kardiyovasküler ve serebrovasküler riskleri artırır. Nöropsikolojik düzeyde, serebral damar sağlığını olumsuz etkileyerek bilişsel yıkım ve vasküler demans riskini tetikleyen somatik bir aracıdır.

Etimoloji

Yunanca 'hyper' [aşırı, üst düzey] + 'lipos' [yağ] + 'haima' [kan] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; kelime anlamı kanda aşırı yağ bulunmasıdır.

Karıştırmayın

Ateroskleroz ile sıklıkla karıştırılır; hiperlipidemi kanda lipid fazlalığını ifade eden metabolik durumdur, ateroskleroz ise bu durumun damar duvarlarında yarattığı plak oluşumu ve yapısal hasardır.