Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Histerik Psikoz

Hysterical Psychosis

Tanım

Histriyonik kişilik özelliklerine sahip bireylerde, şiddetli stresörler sonrasında ani ortaya çıkan, iki haftadan kısa süren ve tam iyileşmeyle sonuçlanan geçici psikotik belirti tablosu.

Örnek Vaka / Uygulama

Yirmi dört yaşında histriyonik kişilik örüntüleri sergileyen bir danışan, yaşadığı ani ve yıkıcı bir terk edilme olayının ardından şiddetli ajitasyon, gaipten sesler duyma ve gerçeklik algısında geçici kopmalar yaşamıştır. Hastaneye yatırılan ve antipsikotik desteğiyle birlikte destekleyici psikoterapi alan danışanın belirtileri onuncu günde tamamen gerilemiş, önceki işlevsellik düzeyine geri dönmüştür.

Derin Analiz

Tarihsel olarak psikanalitik ve nosolojik sınıflandırmalarda yer bulmuş olan histerik psikoz, günümüz psikiyatrisinde müstakil bir nosolojik varlık olarak kabul edilmemektedir. Çağdaş tanı kılavuzlarında (DSM-5 ve ICD-11) bu klinik tablo, çoğunlukla 'Kısa Psikotik Bozukluk' (Brief Psychotic Disorder) veya 'Disosiyatif Bozukluklar' çatısı altında değerlendirilir. Fenomenolojik olarak, hastanın stresle baş etme mekanizmalarının yetersiz kaldığı durumlarda gerçeği değerlendirme yetisinde kısa süreli bozulmalar (halüsinasyonlar, sanrılar veya taşkın davranışlar) yaşamasıyla karakterizedir. Belirtilerin ani başlangıçlı ve kısa süreli olması, ayrıca premorbid işlevselliğe tamamen dönülmesi, bu durumu şizofreni gibi kronik tablolardan ayıran en temel klinik özniteliktir.

Etimoloji

Eski Yunanca 'hystera' (rahim - histeri kavramının tarihsel kökeni) ve 'psychē' (ruh, zihin) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.

Karıştırmayın

Şizofreni (kronik ve yıkıcı bir gidişat izler, tam düzelme nadirdir) ve Kısa Psikotik Bozukluk (benzer bir zaman çizelgesine sahip olsa da spesifik bir histriyonik zemin zorunluluğu barındırmaz).