İki Uçlu Bozukluk
Bipolar Disorder
Tanım
Kişinin duygudurumunun, enerji düzeyinin ve işlevselliğinin mani/hipomani ile majör depresyon evreleri arasında belirgin salınımlar gösterdiği kronik bir duygudurum bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
30 yaşında bir yazılımcı olan danışan, son iki haftadır uykusuz, aşırı enerji dolu, projelerini aynı anda bitirebileceğine inanan ve riskli harcamalar yapan bir dönem geçirmiştir. Bu dönemi takip eden aylarda ise derin bir çökkünlük, işe gitmeme, yataktan çıkmama ve değersizlik hissi atakları yaşamıştır. Klinisyen, bu ardışık ve zıt duygudurum dalgalanmalarını değerlendirerek Bipolar I bozukluk tanısı koymuştur.
Derin Analiz
DSM-5-TR sınıflandırmasında duygudurum bozuklukları spektrumunda yer alan iki uçlu bozukluk, nörobiyolojik temelde prefrontal korteks ile limbik sistem (özellikle amigdala) arasındaki nöral devre regülasyon bozukluklarıyla ilişkilendirilir. Monoaminerjik nörotransmitter sistemlerindeki (norepinefrin, serotonin ve dopamin) dengesizlikler ve sirkadiyen ritim regülasyonundaki aksamalar etiyolojide kritik rol oynamaktadır. Bipolar I, Bipolar II ve siklotimi gibi alt tipleri, epizodların şiddeti ve süresi bakımından farklılaşır; genetik geçiş hızı yüksek olan karmaşık bir psikopatolojidir.
Etimoloji
Latince 'bis' (iki) + 'polus' (kutup) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiş olup, duygudurumun iki zıt kutup (mani ve depresyon) arasında salınım yapmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Major Depresif Bozukluk (sadece depresif ataklar içerir, mani veya hipomani öyküsü bulunmaz) ve Sınırda Kişilik Bozukluğu (duygudurum dalgalanmaları dış olaylara ve kişilerarası ilişkilere bağlı olarak saatler içinde hızla değişirken, bipolar bozukluktaki epizodlar haftalar veya aylar sürer).