İkincil Değerlendirme
Secondary Appraisal
Tanım
Bireyin, birincil değerlendirme sonucunda stresli veya tehdit edici olarak algıladığı bir çevresel durumla başa çıkma kaynaklarını ve kapasitesini değerlendirdiği zihinsel süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Kritik bir iş sunumu öncesinde yöneticisinin odasına çağrılan bir çalışan, birincil değerlendirmede bunu işini kaybetme riski (tehdit) olarak algılar. Hemen ardından devreye giren ikincil değerlendirmede ise sunum için hazırladığı verileri, geçmişteki başarılı projelerini ve yöneticiyle olan yapıcı iletişimini hatırlar; böylece bu durumla başa çıkabilecek potansiyele sahip olduğunu (başa çıkma potansiyeli) fark ederek kaygı düzeyini dengeler.
Derin Analiz
Richard S. Lazarus ve Susan Folkman'ın Bilişsel Stres ve Başa Çıkma Modeli'nin temel taşlarından biridir. İkincil değerlendirme aşamasında birey, 'Bu durumla başa çıkmak için hangi araçlara sahibim?', 'Bu stratejiler işe yarayacak mı?' ve 'Bu yükü kaldırabilir miyim?' sorularını sorar. Bu mekanizma pasif bir algıdan ziyade aktif bir kaynak envanteridir; öz-yeterlilik algısı, sosyal destek ağları, finansal imkanlar ve alternatif eylem planları bu süreçte tartılır. Birincil değerlendirme tehdidin doğasını tanımlarken, ikincil değerlendirme stres tepkisinin şiddetini ve yönünü belirleyen kritik düzenleyicidir.
Etimoloji
Karıştırmayın
Birincil değerlendirme (primary appraisal) ile sıkça karıştırılır. Birincil değerlendirme olayın 'ne kadar tehlikeli veya önemli' olduğunu sorgularken, ikincil değerlendirme 'bu tehlikeyle nasıl başa çıkılacağını' analiz eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Doğru Olmayan Algı
Doğru Olmayan Algı
Non-veridical Perception
Dış gerçekliği veya fiziksel uyaranları doğru bir şekilde yansıtmayan, yanılsama veya halüsinasyonlar şeklinde ortaya çıkan algısal deneyim.
İncele
Araçsal Koşullama
Araçsal Koşullama
İnstrumental Conditioning
Organizmanın hedefe ulaşabilmesi veya pekiştirece kavuşabilmesi için belirli ve doğru bir tepkiyi gerçekleştirmesini zorunlu kılan öğrenme biçimi.
İncele
Fark Edilebilir En Küçük Fark
Fark Edilebilir En Küçük Fark
JND (jnd)
Bir uyarıcının şiddetinde, iki uyarıcı arasındaki farkın bir gözlemci tarafından ilk kez tutarlı bir şekilde fark edilebildiği minimum miktar.
İncele
Orbison Yanılsaması
Orbison Yanılsaması
Orbison İllusion
Düz kenarlı şekillerin veya dairelerin, ardışık çizgilerden oluşan bir arka plan deseni nedeniyle bozulmuş görünmesine neden olan geometrik bir optik yanılsamadır.
İncele