Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

İnteroceptif Koşullama

İnteroceptive Conditioning

Tanım

İç organlara doğrudan müdahale edilerek (örneğin fistüller veya implantlar aracılığıyla) koşullu uyaranın sunulduğu ve klasik koşullama ilkelerinin içsel uyarılara uygulandığı deneysel süreç.

Örnek Vaka / Uygulama

Laboratuvar ortamında bir hayvan modelinde, mide duvarına yerleştirilen küçük bir balonun şişirilmesi (koşullu uyaran) hemen ardından mide bulantısı yaratan bir kimyasalın verilmesi (koşulsuz uyaran) ile bireyin sadece balon şişirildiğinde dahi bulantı ve kaçınma tepkisi geliştirmesinin sağlanması.

Derin Analiz

Interoceptif koşullama, klasik Pavlovsal öğrenme paradigmalarının somatik ve otonomik sistemlerin içsel duyumlarına nasıl adapte edildiğini inceler. Geleneksel klasik koşullamada dışsal uyaranlar (ses, ışık) kullanılırken, bu yöntemde mide-bağırsak sistemine yerleştirilen balonlar, elektriksel implantlar veya farmakolojik ajanlar vasıtasıyla doğrudan viseral ( organ) reseptörler uyarılır. Bu mekanizma, özellikle panik bozukluk gibi içsel duyumlara (çarpıntı, nefes darlığı) karşı gelişen aşırı duyarlılıkların ve kaygı döngülerinin laboratuvar ortamında modellenmesinde temel bir rol oynar. Otonom sinir sisteminin viseral geri bildirim döngülerini öğrenme ve hafıza süreçleriyle ilişkilendiren ampirik bir zemin sunar.

Etimoloji

Latince 'interior' [] + 'receptus' [alma, duyuş] sözcüklerinden türetilen 'interoception' ( duyum) kavramı ile Latince 'conditio' [koşul, duruma getirme] kökünün birleşimi.

Karıştırmayın

Dışsal klasik koşullama (external classical conditioning) ile karıştırılabilir; temel fark, koşullu uyaranın dış çevreden değil, doğrudan iç organlardan ve viseral yollardan gelmesidir.