Kaygının Etkileşimsel Modeli
İnteractional Model Of Anxiety
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Topluluk önünde konuşma yapacak iki farklı birey düşünün. Biri düşük sürekli kaygıya ve yüksek öz-yeterliliğe sahipken, diğeri yüksek sürekli kaygı ve sosyal tetiklenme yatkınlığına sahiptir (bireysel faktör). Her iki birey de aynı kalabalık ve aynı akustik koşullara sahip salonda konuşacaktır (durumsal faktör). Etkileşimsel model, ikinci bireyin maruz kaldığı bu durumsal baskıyı çok daha şiddetli bir durumsal kaygı tepkisiyle deneyimleyeceğini, çünkü bireysel yatkınlığın durumu filtreleme biçiminin farklı olduğunu öngörür.
Derin Analiz
Kaygının etkileşimsel modeli, davranış bilimlerinde ve klinik psikolojide doğa-çevre (nature vs. nurture) dikotomisini aşan transaksiyonel bir yaklaşımı temsil eder. Bireyin kalıtsal yatkınlıklarını, kişilik özelliklerini ve bilişsel şemalarını (kişisel faktörler) anlık çevresel tehdit algısı ve stres faktörleriyle (durumsal faktörler) dinamik bir denklemde ele alır. Spielberger'in sürekli-durumsal kaygı ayrımını temel alan bu çerçeve, patolojinin ya sadece kişide ya da sadece dış koşullarda değil, ikisinin arasındaki 'uyum' veya 'uyumsuzluk' anında ortaya çıktığını savunur.
Etimoloji
Karıştırmayın
Diyatez-stres modeli (genellikle psikopatolojinin gelişimindeki kronik yatkınlık-çevresel tetikleyici ilişkisine odaklanırken, etkileşimsel model anlık kaygı durumlarının dinamik varyansını açıklamada kullanılır).