Koreomani
Choreomania / Dancing Mania / Dancing Madness
Tanım
🔹 1. (choreomania):
Bireylerin kontrol edemedikleri, genellikle konvülsif ve kendinden geçmiş bir halde dans etme dürtüsüyle karakterize edilen nadir psikomotor olgu.
🔹 2. (dancing mania):
Orta Çağ Avrupa'sında topluluklar halinde görülen, bireylerin bitkin düşene, bayılana veya fiziksel sınırlarını aşana kadar durmaksızın çılgınca dans etmesiyle karakterize kitlesel psikojenik hastalık olayı.
🔹 3. (dancing madness):
Orta Çağ Avrupa'sında topluluklar halinde görülen, bireylerin yorgunluktan bayılana veya sakatlanana kadar durmaksızın çılgınca dans etmelerine yol açan tarihsel bir kitlesel psikojenik hastalık vakası.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (choreomania): 14. yüzyıl Ren Nehri kıyısındaki bir kasabada, hiçbir müzik sesi olmamasına rağmen yüzlerce insanın sokaklarda günlerce durmaksızın, ayakları kanayana kadar tepinerek dans etmesi ve bu durumun ancak bitkinlikten bayılana kadar sürmesi klasik bir koreomani tablosudur. 🔹 2. (dancing mania): 1518 yılında Strazburg'da baş gösteren olayda, Troffea adında bir kadının sokakta durmaksızın dans etmeye başlaması, birkaç gün içinde onlarca kişinin katıldığı kontrol edilemez bir kitlesel veçhe kazanmıştır. Vakaların birçoğu yorgunluktan kaynaklanan kalp krizi, inme veya fiziksel bitkinlikle sonuçlanmıştır. 🔹 3. (dancing madness): 14. yüzyılın ortalarında Ren Nehri kıyısındaki kasabalarda, yüzlerce insanın sokaklarda hiçbir müzik sesi duymaksızın, kendilerinden geçmişçesine ayakları kanayana kadar günlerce zıplaması ve tepinmesi, daha sonra ise bunun çevredeki köylere bulaşıcı bir dalga gibi yayılması klinik tarihe klasik bir koreomani vakası olarak geçmiştir.
Derin Analiz
🔹 1. (choreomania):
Koreomani, tarihsel olarak kitlesel psikojenik hastalıklar ve dissosiyatif motor bozukluklar bağlamında incelenen sıra dışı bir nöropsikiyatrik fenomendir. Orta Çağ Avrupa'sında yaşanan büyük salgınlar (örneğin Aziz Vitus Dansı), toplumsal travmalar, kıtlık, veba korkusu ve akut stresin tetiklediği kolektif bir trans halinin motor dışavurumu olarak değerlendirilir. Bilişsel ve klinik açıdan bakıldığında, motor kontrol mekanizmalarının kortikal inhibisyonunu kaybetmesi ve limbik sistemin aşırı uyarılmasıyla ortaya çıkan istemsiz ritmik hareket dizilimleridir.
🔹 2. (dancing mania):
Koreomani, kitle psikolojisi, somatizasyon ve sosyokültürel stresörlerin oluşturduğu tarihsel bir kolektif dissosiyatif durumdur. 14. ve 17. yüzyıllar arasında veba, kıtlık ve ekonomik çöküntü gibi travmatik dönemlerde tırmanış göstermiştir. Nörobiyolojik açıdan, uzun süreli açlık, uyku yoksunluğu ve aşırı fiziksel eforun tetiklediği endorfin salınımı ile hipoglisemi kombinasyonu, bireylerde trans benzeri bir durum ve telkine yatkınlık (suggestibility) yaratmıştır. Bu durum, toplumsal bir bulaşıcılık mekanizmasıyla kitleleri etkileyen erken dönem kolektif histeri örneklerinden biridir.
🔹 3. (dancing madness):
Koreomani, tıbbi ve sosyolojik literatürde kitlesel psikojenik hastalık (mass psychogenic illness) ve sosyokültürel bir konversiyon bozukluğu örneği olarak incelenir. Bireylerin aşırı stres, ekonomik krizler, veba salgınları ve dini korkular karşısında geliştirdikleri dissosiyatif bir tepki kümesidir. Nörolojik açıdan, motor kontrolün bilinçdışı bir şekilde serbest bırakıldığı, otonom sinir sisteminin aşırı uyarılmasıyla karakterize bir trans durumudur. Modern psikiyatri ve antropoloji, bu durumu telkin edilebilirlik (suggestibility) ve kolektif histeri dinamikleriyle açıklamaktadır.
Etimoloji
🔹 1. (choreomania):
Yunanca 'khoreia' [dans] + 'mania' [deli, çılgınlık, aşırı tutku] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
🔹 2. (dancing mania):
Yunanca 'khoreia' [dans, koro dansı] + 'mania' [deli divane olma, çılgınlık] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
🔹 3. (dancing madness):
Yunanca 'choreia' (dans) + 'mania' (aşırı düşkünlük, deli dolu coşku, çılgınlık) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
🔹 1. (choreomania):
Kore (Chorea - bazal ganglion lezyonlarıyla ortaya çıkan nörolojik hareket bozukluğu) ile karıştırılmamalıdır; koreomani tamamen psiko-sosyal ve kitlesel disinhibisyon kökenlidir.
🔹 2. (dancing mania):
St. Vitus Dansı (Sydenham koresi) ile karıştırılır; Sydenham koresi organik bir nörolojik hareket bozukluğuyken, koreomani tamamen sosyopsikolojik ve kitlesel bir fenomendir.
🔹 3. (dancing madness):
St. Vitus Dansı (Sydenham Koreası) ile sıklıkla karıştırılır; ancak St. Vitus Dansı bazal gangliya hasarına bağlı organik bir nörolojik hareket bozukluğuyken, koreomani tamamen psikojenik ve sosyokültürel kökenlidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Psikomotor Ajitasyon
Psikomotor Ajitasyon
Psychomotor Agitation
Zihinsel gerginlik veya huzursuzluk kaynaklı, amaçsız ve tekrarlayıcı fiziksel hareketlilik hali.
İncele
Kolektif Histeri
Kolektif Histeri
Collective Hysteria
Bir grup insan arasında kendiliğinden yayılan, organik bir tıbbi temeli bulunmayan atipik düşünce, duygu veya davranışsal patlamadır.
İncele
Somatizasyon Bozukluğu
Somatizasyon Bozukluğu
Somatization Disorder
Tıbbi olarak açıklanamayan, yıllar süren ve birden fazla organ sistemini tutan çok sayıda fiziksel şikayetle karakterize ruhsal durum.
İncele
Konversiyon Bozukluğu
Konversiyon Bozukluğu
Conversion Disorder
İstemli motor veya duyusal işlevlerde ortaya çıkan, nörolojik bir tıbbi duruma bağlanamayan ancak psikolojik kökenli olduğuna dair net kanıtlar bulunan işlevsel bozukluk.
İncele