Kritik Yaşam Olayı
Critical Life Event
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Kırk yıllık evliliğin ardından eşini kaybeden 68 yaşındaki bir bireyin, yalnızca bir yas süreci yaşamakla kalmayıp, fatura ödeme, ev yönetimi ve sosyal rolleri yeniden tanımlama gibi bir dizi majör adaptif davranışı tek başına üstlenmek zorunda kalması kritik yaşam olayına klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Kritik yaşam olayları, homeostatik dengenin sarsıldığı ve bireyin bilişsel şemalarını yeniden yapılandırmasını zorunlu kılan psikososyal dönemeçlerdir. Stresörlerin doğası gereği, bu olaylar akut veya kronik düzeyde psikolojik gerilim yaratabilir. Lazarus ve Folkman'ın stres ve başa çıkma modeli çerçevesinde, bu tür olaylarla karşılaşan birey birincil ve ikincil değerlendirme süreçlerinden geçer. Olayın tehdit, kayıp veya meydan okuma olarak algılanması, kullanılacak başa çıkma stratejilerini doğrudan belirler. Uzun vadede, bu olayların etkileri bireyin psikolojik direncine (resilience), sosyal destek ağlarına ve geçmiş travmatik ya da adaptif yaşantılarına bağlı olarak kişisel gelişimle (posttravmatik büyüme) ya da patolojik tablolarla (major depresyon, uyum bozukluğu) sonuçlanabilir.
Etimoloji
Latince 'criticus' (kriz, dönüm noktası) ve 'vita' (yaşam) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Günlük ufak tefek terslikler (hassle) ile karıştırılmamalıdır; günlük stresörler geçici irritanlar iken kritik yaşam olayları yapısal ve kalıcı yaşam değişimi gerektirir.
Keşfetmeye Devam Edin
Stresör
Stresör
Stressor
Bireyde fiziksel ya da duygusal gerilime yol açan, uyum veya başa çıkma stratejileri gerektiren içsel ya da dışsal her türlü olay, güç veya koşul.
İncele
Uyum Bozukluğu
Uyum Bozukluğu
Adjustment Disorder
Tanımlanabilir bir yaşam stresörünün ardından üç ay içinde ortaya çıkan, beklenenden daha şiddetli duygusal veya davranışsal tepkilerle karakterize klinik tablo.
İncele