Lesch-nyhan Sendromu
Lesch–nyhan Syndrome
Tanım
Hipoksantin-guanin fosforiboziltransferaz (HGPRT) enziminin eksikliğine yol açan, X kromozomuna bağlı resesif kalıtımlı nadir bir genetik bozukluktur.
Örnek Vaka / Uygulama
8 aylıkken motor gelişiminde gerileme ve istemsiz bükülme hareketleri (atetoz) başlayan bir erkek çocuk, kısa süre içinde dudaklarında ve parmaklarında açıklanamaz ısırık izleri ve doku kayıpları geliştirdi. Yapılan kan ve idrar tahlillerinde aşırı ürik asit yüksekliği saptanırken, genetik analiz HPRT1 mutasyonunu doğrulayarak Lesch-Nyhan sendromu tanısını kesinleştirdi.
Derin Analiz
Lesch-Nyhan sendromu, pürin metabolizmasının kalıtsal bir hatası olup, HPRT1 genindeki mutasyonlar sonucunda ortaya çıkar. Enzim eksikliği, vücutta ürik asit birikimine (hiperürisemi) ve buna bağlı olarak böbrek yetmezliği ile taş oluşumuna neden olur. Nörolojik düzeyde bazal gangliya işlev bozuklukları ön plandadır; bu durum kore, atetoz ve spastisite gibi motor kontrol kayıplarını tetikler. Kliniğin en ayırt edici ve sarsıcı boyutu ise, hastaların kompülsif bir şekilde kendi dudaklarını ve parmaklarını ısırmasıyla karakterize edilen oto-mutilasyon (kendine zarar verme) davranışıdır. Bilişsel ve davranışsal fenotip, dopaminerjik yolaklardaki yapısal ve işlevsel anomalilerle yakından ilişkilidir.
Etimoloji
Amerikalı çocuk doktoru Michael Lesch ve pediatrist William L. Nyhan'ın soyadlarından ve Yunanca 'syndromon' [bir arada koşma, belirtiler kümesi] kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Serebral palsi (motor bulguların benzerliği nedeniyle karıştırılabilir ancak oto-mutilasyon ve ürik asit yüksekliği görülmez); Tourette sendromu (istem dışı hareketler ve vokal/motor tikler içerir ancak kendine zarar verme kompülsiyonu bu düzeyde ve nitelikte değildir).