Madde Taraması Aracı
Drug Screening İnstrument
Tanım
Bireylerin madde kullanımı açısından derinlemesine bir değerlendirmeye gerek duyup duymadığını hızlı bir şekilde tespit etmek için kullanılan kısa mülakat veya öz-bildirim ölçeği.
Örnek Vaka / Uygulama
Acil servise ani bilinç bulanıklığı ve yüksek kaygı ile başvuran bir hastaya ilk değerlendirme sırasında uygulanan 10 soruluk DAST (Drug Abuse Screening Test) formu, hastanın son bir yıl içerisindeki reçetesiz madde kullanım sıklığını ve buna bağlı gelişen sosyal sorunları hızla açığa çıkararak klinisyeni detaylı bağımlılık değerlendirmesine yönlendirir.
Derin Analiz
Madde taraması araçları, klinik psikoloji ve bağımlılık bilimi bağlamında, birincil basamak sağlık hizmetlerinde veya psikiyatrik değerlendirmelerin triyaj aşamasında kritik bir işlev görür. Bu araçlar bir tanı koymaktan ziyade, bireyin madde kullanım bozukluğu riski taşıyıp taşımadığını saptayan yüksek duyarlılığa sahip ön testlerdir. CAGE, MAST (Michigan Alcoholism Screening Test) ve DAST (Drug Abuse Screening Test) gibi formatlar, bireyin maddesel alışkanlıkları, bunların sosyal veya işlevsel maliyetleri ve yoksunluk belirtileri üzerine odaklanır. Psikometrik açıdan bu araçların iç tutarlılık katsayılarının yüksek olması beklenir; zira yanlış negatif sonuçlar kişinin erken müdahale şansını kaybetmesine, yanlış pozitif sonuçlar ise gereksiz ve maliyetli klinik değerlendirmelere yol açabilir.
Etimoloji
İngilizce 'drug' (ilaç/madde), 'screening' (eleme/tarama - Germen kökenli 'skrean' kelimesinden) ve Latince 'instrumentum' (araç, alet) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Madde kullanım tanılama araçları (diagnostic instruments) ile karıştırılır; tarama araçları riskli kullanımı ve ileri değerlendirme gereksinimi saptarken, tanılama araçları DSM-5 kriterlerine göre tam bir klinik bozukluk tanısı koyar.