Mal De Pelea
Mal De Pelea
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik ortamda değerlendirilen 32 yaşında bir erkek hasta, iş yerinde ve sosyal çevresinde yaşadığı uzun süreli kronik aşağılanma ve ekonomik sıkıntılar sonrasında günlerce kimseyle konuşmamış (içine kapanma/brooding), ardından bir aile toplantısında durduk yere eline geçirdiği nesnelerle etrafa saldırmış ve bu atağın ardından olayla ilgili amnezi (bellek kaybı) tariflemiştir.
Derin Analiz
Kültüre özgü bozukluklar (culture-bound syndromes) kategorisinde değerlendirilen bu durum, modern psikiyatride DSM-5'in kültürel formülasyon çerçevesi altında incelenir. Bireyin yaşadığı yoğun sosyokültürel stres, kimlik çatışmaları ve duygusal baskılanma süreçlerinin nörobiyolojik bir dışavurumu olarak ortaya çıkar. Öncesindeki içe kapanma (brooding) evresi, limbik sistemin aşırı uyarılması ve prefrontal korteksin dürtü kontrol mekanizmalarını geçici olarak devre dışı bırakmasıyla sonuçlanan bir birikim sürecine işaret eder. Ani patlama evresi ise sempatik sinir sisteminin maksimum düzeyde aktive olduğu, savaş-kaç tepkisinin patolojik bir varyantıdır.
Etimoloji
İspanyolca kökenli bir terim olup, kelime anlamı olarak 'kavga hastalığı' veya 'dövüş hastalığı' (mal [hastallık] + de [için/ait] + pelea [kavga/dövüş]) anlamına gelir.
Karıştırmayın
Amok (Güneydoğu Asya kökenli benzer şiddet nöbeti) ve Arktik Histerisi (Pibloktoq); mal de pelea coğrafi ve kültürel kökeni (Porto Riko) ile ayrışır.
Keşfetmeye Devam Edin
Amok
Amok
Amok (amuck)
Güneydoğu Asya kültürlerinde gözlenen, bireyin ani ve aşırı bir şiddet nöbeti geçirmeden önce sosyal içe çekilme ve ilgisizlik dönemi yaşadığı kültüre özgü bir sendromdur.
İncele
Kültüre Özgü Sendrom
Kültüre Özgü Sendrom
Culture-specific Syndrome
Belirli bir kültürel grubun veya topluluğun üyeleri tarafından tanınan, genellikle yerel bir etiyolojik çerçeveye sahip ve Batı psikiyatrik nosolojisinde doğrudan karşılığı bulunmayan, coğrafi ve kültürel olarak sınırlı klinik belirtiler kümesidir.
İncele
Dürtü Kontrol Bozukluğu
Dürtü Kontrol Bozukluğu
İmpulse-control Disorder
Kendine veya başkalarına zarar verebilecek eylemlerde bulunma yönündeki dürtülere, isteklere veya baştan çıkarıcı cazibelere direnememe durumuyla karakterize edilen psikiyatrik bozukluklar sınıfı.
İncele