Mikrososyal Mühendislik
Microsocial Engineering
Tanım
Aile üyeleri arasındaki çatışmaları çözmek amacıyla sorumlulukların, ayrıcalıkların, ihlal yaptırımlarının ve uyum ödüllerinin belirli bir takvime bağlanarak davranış sözleşmesi oluşturulduğu teknik.
Örnek Vaka / Uygulama
Ergenlik dönemindeki çocuğuyla sürekli ödev ve ev işleri konusunda çatışma yaşayan bir ailede, terapist eşliğinde bir davranış sözleşmesi imzalanır. Sözleşmeye göre; çocuk saat 19.00'a kadar dersini tamamlarsa hafta sonu iki saat ekstra dijital oyun hakkı (ayrıcalık ve bonus) kazanır, ödev yapılmadığı takdirde ise akşam ekran süresinden kırk dakika düşülür (yaptırım). Bu süreç belirli bir takvime bağlanarak haftalık olarak gözden geçirilir.
Derin Analiz
Uygulamalı davranış analizi ve aile terapisi ekollerinde sıklıkla kullanılan mikrososyal mühendislik, sosyal öğrenme kuramı ve edimsel koşullanma ilkelerine dayanır. Sistem, mikro düzeydeki etkileşimleri yapılandırarak aile içi homeostaziyi yeniden sağlamayı hedefler. Davranış sözleşmeleri (behavior contracts); ebeveyn-çocuk veya eşler arası ilişkilerdeki örtük ya da açık çatışmaları nesnelleştirir, pekiştireç tarifelerini netleştirir ve öznel suçlamaları ortadan kaldırarak operasyonel bir çerçeve sunar. Klinik pratikte, bireylerin karşılıklı beklentilerini yazılı hale getirmesi, bilişsel çarpıtmaları azaltır ve davranışsal değişim için öngörülebilir bir dışsal kontrol mekanizması yaratır.
Etimoloji
Latince 'micros' [küçük] + Fransızca 'social' [toplumsal] sözcükleri ile Fransızca 'engin' [alet, makine] kökünden türetilen mühendislik kavramının birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Klasik aile terapisi sistemik yaklaşımları ile sıklıkla karıştırılır; ancak mikrososyal mühendislik daha çok davranışsal kontrole, net pekiştireç tarifelerine ve edimsel koşullanmaya odaklanırken, sistemik terapi aile içi döngüsel örüntülere ve duygu dışavurumuna odaklanır.