Nikotin Bağımlılığı
Nicotine Dependence
Tanım
Fiziksel ve psikososyal sorunlara rağmen tekrarlayan ve zorlantılı nikotin kullanımı; tolerans gelişimi ve yoksunluk belirtileriyle karakterize kronik bir durumdur.
Örnek Vaka / Uygulama
Günde bir paket sigara içen kırk yaşındaki bir bireyin, geçirdiği kalp cerrahisine ve doktorunun kesin uyarısına rağmen sigara içmeye devam etmesi, sabah uyanır uyanmaz ilk iş olarak nikotin araması ve sigarayı bırakma girişimlerinde şiddetli baş ağrısı, konsantrasyon güçlüğü ve öfke patlamaları yaşayarak tekrar başlaması bu durumun klinik tablosudur.
Derin Analiz
Nikotin bağımlılığı, beyindeki mezolimbik dopaminerjik yolağın nikotinik asetilkolin reseptörleri (nAChR'ler) üzerinden uyarılmasıyla tetiklenen nörobiyolojik bir süreçtir. Nikotin, ventral tegmental alandan nükleus akkumbens'e dopamin salınımını hızla artırarak güçlü bir pekiştireç oluşturur. Zamanla nöroadaptasyon gelişir; beyin normal homeostatik dengesini koruyabilmek için reseptör sayısını artırır ve duyarsızlaşma (tolerans) başı çeker. Kullanım kesildiğinde ise anksiyete, irritabilite, huzursuzluk ve yoğun istek (craving) ile kendini gösteren yoksunluk sendromu ortaya çıkar. Güncel nosolojide (DSM-5 ve DSM-5-TR) 'tütün kullanım bozukluğu' başlığı altında ele alınmaktadır.
Etimoloji
Fransızca 'nicotine' (Jean Nicot'un adından türetilmiştir) ve Latince 'dependere' (asılı kalmak, dayanmak) kelimelerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Alışkanlık (Habituation) ile karıştırılır; alışkanlık iradi bir davranış kalıbıyken, bağımlılık nörobiyolojik zorlantı, kontrol kaybı ve olumsuz sonuçlara rağmen kullanımın sürmesini içerir.
Keşfetmeye Devam Edin
Yoksunluk Sendromu
Yoksunluk Sendromu
Abstinence Syndrome
Bağımlılık yapıcı maddelerin ani kesilmesi veya azaltılması sonucunda ortaya çıkan karakteristik fizyolojik ve davranışsal bulgular kümesidir.
İncele
Tolerans
Tolerans
Tolerance
Bir kimyasal maddenin sürekli kullanımına bağlı olarak aynı dozun etkisinin azalması ve istenen etkiyi elde etmek için dozun artırılması zorunluluğu ya da farklılıklara karşı hoşgörü durumu.
İncele