Oniomani
Oniomania
Tanım
İhtiyaç veya kullanım amacına bakılmaksızın para harcama ve satın alma yönünde karşı konulamaz, kompulsif bir dürtü.
Örnek Vaka / Uygulama
32 yaşındaki bir danışan, iş yerindeki yoğun kronik stres ve tükenmişlik hissiyle baş edemediği anlarda internet sitelerinde saatler geçirmekte, bütçesini aştığını bilmesine rağmen asla kullanmayacağı elektronik eşyaları ve kıyafetleri sepetine ekleyip satın almaktadır. Kredi kartı ekstreleri geldiğinde yaşadığı yoğun panik ve suçluluk hissi, iki gün sonra tekrar aynı alışveriş sitelerinde rahatlama aramasına yol açmaktadır.
Derin Analiz
Oniomani, bireyin stres, kaygı, depresif duygu durum veya değersizlik hissiyle başa çıkma mekanizması olarak geliştirdiği patolojik bir alışveriş bağımlılığıdır. Bilişsel ve nörobiyolojik düzeyde, satın alma eyleminin kendisi değil, arzulama ve ödeme aşamasındaki dopaminerjik salınım (ödül-beklenti döngüsü) bu döngüyü pekiştirir. Eylem sonrasında genellikle derin bir pişmanlık, suçluluk ve finansal yıkım baş gösterir; ancak bu negatif duygulanım, bir sonraki dürtüsel satın alma atağını tetikleyen birincil stres kaynağı haline gelir. DSM-5'te bağımlılıklar ve dürtü kontrol bozuklukları ekseninde, spesifik olmayan bir kompulsif bozukluk veya diğer belirtilmemiş dürtü kontrol bozukluğu olarak ele alınmaktadır.
Etimoloji
Antik Yunanca 'ōnios' [satılık, satın alınabilir] ve 'mania' [deli divane olma, aşırı düşkünlük] sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hobi olarak yapılan aşırı alışveriş (recreational shopping) ile karıştırılmamalıdır; oniomanide eylem bir zevk veya ihtiyaç giderme aracı değil, duygusal regülasyon sağlama amaçlı işlevsiz ve kompulsif bir kaçış yoludur.
Keşfetmeye Devam Edin
Dürtü Kontrol Bozukluğu
Dürtü Kontrol Bozukluğu
İmpulse-control Disorder
Kendine veya başkalarına zarar verebilecek eylemlerde bulunma yönündeki dürtülere, isteklere veya baştan çıkarıcı cazibelere direnememe durumuyla karakterize edilen psikiyatrik bozukluklar sınıfı.
İncele