Örtük Olumlu Pekiştirme
Covert Positive Reinforcement
Tanım
Davranış terapisinde, bireyin arzu edilen bir davranışı gerçekleştirdiğini ve ardından olumlu bir sonuçla ödüllendirildiğini zihninde canlandırması ve bu süreci davranışın kalıcılaşması umuduyla tekrarlaması tekniği.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal fobi nedeniyle topluluk önünde konuşmaktan kaçınan bir danışanın, kürsüye çıktığını, akıcı bir sunum yaptığını ve konuşmanın ardından salonun güçlü bir şekilde onu alkışladığını zihninde detaylıca hayal etmesi ve bu imgelemi kendi kendine pekiştirici bir rahatlama hissiyle eşlemesi.
Derin Analiz
Joseph Cautela tarafından geliştirilen bu teknik, bilişsel-davranışçı paradigma içinde yer alır ve klasik ile edimsel koşullama ilkelerinin zihinsel imgelem (imagery) yoluyla içselleştirilmesini hedefler. Gözlenebilir dışsal uyarıcılar yerine, bireyin kendi içsel bilişsel süreçlerini ve hayal gücünü birer pekiştireç aracı olarak kullanır. Nörobiyolojik düzeyde, istenen davranışı ve ödülü canlı bir şekilde hayal etmenin, motor kortekste ve mezolimbik dopaminerjik ödül devresinde gerçek fiziksel icraya benzer sinirsel aktivasyon modelleri tetiklediği öngörülmektedir. Bu süreç, sinaptik plastisiteyi destekleyerek gelecekteki davranışsal niyetlerin gerçek hayata aktarılma olasılığını artırır.
Etimoloji
Latince 'cooperire' (örtmek, gizlemek) kökünden türetilen 'covert' (açıkta olmayan, zihinsel düzeyde gerçekleşen) ile Latince 'positivus' (eklenen, olumlu) ve 'reinficere' (pekiştirmek, güçlendirmek) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Örtük olumsuz pekiştirme ile karıştırılır; örtük olumlu pekiştirme hoşa giden bir uyarıcının imgeleme eklenmesini içerirken, örtük olumsuz pekiştirme hoş olmayan bir uyarıcının zihinsel olarak ortadan kaldırılmasını hedefler.