Otobiyografi
Autobiography
Tanım
Terapi veya danışmanlık süreçlerinde danışanın kendi bakış açısıyla kaleme aldığı yaşam öyküsünün, davranış kalıpları ve duygusal örüntüleri tahlil etmek amacıyla kullanıldığı teknik.
Örnek Vaka / Uygulama
Depresif belirtiler ve kronik ilişki sorunları nedeniyle terapiye başvuran 34 yaşında bir danışana, terapisti tarafından yapılandırılmamış bir otobiyografi kaleme alması ödev olarak verilir. Danışanın yazdığı metin incelendiğinde, erken dönem aile dinamiklerinde sürekli bir koşullu kabul teması ve terk edilme korkusu olduğu saptanır. Bu yazılı materyal, seanslarda bilişsel çarpıtmaların ve kök inançların ele alınmasında birincil veri kaynağı olarak kullanılır.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve danışmanlık psikolojisinde otobiyografi tekniği, bireyin fenomenolojik dünyasına erişim sağlayan güçlü bir narratif (anlatısal) değerlendirme aracıdır. Yapılandırılmış ve yapılandırılmamış olmak üzere iki temel formda uygulanır. Yapılandırılmış otobiyografide terapist tarafından sağlanan belirli kılavuz sorular veya tematik başlıklar (örneğin erken çocukluk anıları, önemli kayıplar, dönüm noktaları) takip edilirken, yapılandırılmamış formda danışana tam bir ifade özgürlüğü tanınır. Bu teknik, bireyin kendisini ve çevresini anlamlandırma biçimini, savunma mekanizmalarını, başa çıkma stratejilerini ve deneyimlediği duygusal temaları gün yüzüne çıkarır. Robert Butler'ın yaşam değerlendirmesi (life review) kavramıyla yakın ilişkili olup, bireyin yaşamının bütünlüğünü ve anlamını yeniden yapılandırmasına olanak tanır.
Etimoloji
Yunanca 'autos' (kendi) + 'bios' (yaşam) + 'graphein' (yazmak) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Kelime köken olarak 'kendi yaşamını yazmak' anlamına gelir.
Karıştırmayın
Yaşam değerlendirmesi (life review) kavramıyla sıklıkla karıştırılır. Otobiyografi genellikle yazılı bir metin üretimine ve genel davranış kalıplarının tahliline odaklanırken, yaşam değerlendirmesi daha çok yaşlılık döneminde, geçmişteki çatışmaların çözümlenmesi ve bütünlük duygusunun kazanılması amacıyla yapılan yapılandırılmış bir hatırlama ve değerlendirme sürecidir.