Otomatizm Savunması
Automatism Defense
Tanım
Sanığın, suç eylemini işlediği sırada bilinçli kontrolünü yitirmiş ve disosiyatif bir durumda olduğunu öne sürerek cezai ehliyetinin olmadığını savunduğu bir hukuki savunma stratejisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli somnambulizm (uyurgezerlik) geçmişi olan bir bireyin, uykunun derin evresinden ani bir uyandırılma sırasında yaşadığı konfüzyon (uyku sarhoşluğu) esnasında yanında bulunan eşine fiziksel zarar vermesi ve olay anına dair hiçbir bilinçli anısının bulunmaması durumunda mahkemede sunulan savunma.
Derin Analiz
Adli psikoloji ve hukuk kesişim kümesinde yer alan otomatizm savunması, insan iradesinin ve 'mens rea' (suç kastı) kavramının temelini sorgular. Nörobiyolojik açıdan, bu savunma temelde prefrontal korteksin üst düzey yürütücü işlevlerinin geçici olarak devre dışı kaldığı, bilinçli farkındalığın eşlik etmediği motor eylemleri ifade eder. Epileptik nöbetler, ağır hipoglisemi, travmatik beyin yaralanmaları veya derin disosiyatif fuga durumları bu istemsiz motor davranışların arka planındaki fizyolojik veya psikiyatrik etiyolojiyi oluşturabilir. Klinisyenler ve adli psikiyatrlar, eylemin amaca yönelik bilinçli bir planlama içerip içermediğini ve sanığın uyaranlara verdiği tepkinin ne ölçüde otomatikleştiğini retroaktif olarak değerlendirir.
Etimoloji
Fransızca 'automatisme' (kendi kendine hareket etme durumu, istemsiz hareket) kelimesinden türetilmiştir; kökeni Yunanca 'automatos' (kendi kendine, kendiliğinden hareket eden) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Akıl hastalığı savunması (insanity defense) ile sıklıkla karıştırılır; akıl hastalığı savunması genel bir zihinsel bozukluğun bilişsel kapasiteyi kalıcı olarak etkilemesine dayanırken, otomatizm savunması suç anındaki geçici ve spesifik bir bilinç dışılık veya irade yoksunluğu durumunu hedefler.