Özgürlük Paradoksu
Paradox Of Freedom
Tanım
İnsan davranışlarının nedensellik yasalarıyla belirlenmiş olmasına karşın, bireyin eylem anında mutlak bir özgürlük hissi deneyimlemesi arasındaki temel çelişkidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir görüşmede obsesif-kompulsif bozukluk tanısı alan bir danışanın, el yıkama dürtüsünün geçmiş travmalar ve nörobiyolojik tetikleyicilerle açıklanabileceğini mantıksal olarak anlamasına rağmen, eylemi gerçekleştirirken ya da durdururken tamamen kendi iradesini kullandığını hissetmesi.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve davranış felsefesinin kesişim kümesinde yer alan bu paradoks, nörolojik hazırlık potansiyelleri (örneğin Libet deneyleri) ile öznel faillik (agency) algısı arasındaki ontolojik uçurumu inceler. Determinist çerçeve, her psikolojik olayın geçmişteki biyolojik ve çevresel öncüllerle sıkı bir nedensellik bağı içinde olduğunu savunurken fenomenolojik gerçeklik, failin eylemi gerçekleştirirken veya gerçekleştirmekten kaçınırken bilinçli bir seçme yetkisine sahip olduğu yönündeki sarsılmaz sezgiyi raporlar. Katı determinizm bu öznel yaşantıyı tamamen yanılsama olarak reddederken, yumuşak determinizm (kompatibilizm) nedensel açıklamalar ile özgür irade hissinin eş zamanlı olarak var olabileceğini savunur.
Etimoloji
Latince 'paradoxon' [beklenmeyen, şaşırtıcı durum] (Grekçe 'paradoxos') ve Eski İngilizce 'freodom' [serbestlik, bağımsızlık halinden] türetilmiştir.
Karıştırmayın
Özgür irade illüzyonu (illusion of free will) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; ancak özgürlük paradoksu sadece illüzyonun varlığını değil, bu illüzyonun ya da hissin determinist bir evrende dahi birey için ne kadar baskın ve kaçınılmaz bir fenomenolojik gerçeklik olduğunu ele alır.
Keşfetmeye Devam Edin
Hızlı Seri Görsel Sunum
Hızlı Seri Görsel Sunum
RSVP
Görsel uyarıcıların tek bir mekansal konumda yüksek hızla (saniyede birden fazla öğe olacak şekilde) ardışık olarak sunulduğu deneysel bir psikofizik paradigmasıdır.
İncele
Öğrenme Kuramı
Öğrenme Kuramı
Learning Theory
Öğrenme sürecini; klasik koşullanma, edimsel koşullanma ve sözel öğrenme ilkeleri üzerinden açıklayan kavram ve ilkeler bütünü.
İncele
Edinim
Edinim
Acquisition
Yeni bir davranış, bilgi veya becerinin birey tarafından kazanılması veya bu durumun gerçekleştiği ilerleyici süreç.
İncele
Keşfederek Öğrenme
Keşfederek Öğrenme
Discovery Learning
Bireyin pasif bir alıcı olmaktan ziyade, problem çözme, hipotez kurma ve bizzat deneyimleme süreçleri yoluyla bilgiyi kendi yapılandırmasını sağlayan bilişsel öğrenme yaklaşımı.
İncele