Prototipik Sınıflandırma Yaklaşımı
Prototypal Approach To Classification
Tanım
Anormal davranışların, birlikte düzenli olarak görülme eğiliminde olan belirli özellik kombinasyonlarını (davranış bozukluğu prototipleri) temel alarak sınıflandırılması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, majör depresyon tanısı konulurken hastanın tüm DSM-5 kriterlerini harfiyen karşılaması şart aranmaz. Bunun yerine, hastanın uyku bozukluğu, çökkün ruh hali, anhedoni ve psikomotor yavaşlama gibi çekirdek prototipik belirtileri ne derece sergilediğine bakılarak prototipik yaklaşım uygulanır.
Derin Analiz
Psikopatoloji ve klinik psikolojide tanısal süreçlerin yapılandırılmasında kullanılan bu yaklaşım, kategorik (kutuplaştırıcı) ve boyutsal (dereceli) modellerin ötesine geçer. Tam bir eşleşme aramak yerine, idealize edilmiş bir 'prototip' ile bireyin semptom profili arasındaki benzerlik derecesini değerlendirir. DSM (Mental Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) gibi modern nosolojik sistemler, her bozukluk için belirli tanı kriterleri seti sunarak bu prototipik mantığı benimser. Klinik pratikte, hiçbir hasta ders kitaplarındaki vakalarla birebir aynı örtüşmeyi göstermez; dolayısıyla klinisyen, bireyin tablosunun ne ölçüde ideal prototipe yaklaştığını (fuzzy sets - bulanık küme mantığı çerçevesinde) saptayarak karar verir.
Etimoloji
Yunanca 'protos' (ilk, asıl, baş) + 'typos' (örnek, damga, model) kelimelerinin birleşiminden türetilmiş ve Latince 'classis' (sınıf) kökünden türeyen sınıflandırma terimiyle harmanlanmıştır.
Karıştırmayın
Kategorik sınıflandırma yaklaşımı ile karıştırılır; kategorik yaklaşımda hastalıklar kesin sınırlarla ayrılır ve 'ya hep ya hiç' kuralı geçerliyken, prototipik yaklaşımda ideal bir modele yakınlık derecesi esastır.
Keşfetmeye Devam Edin
Otolarengoloji
Otolarengoloji
Otolaryngology
Kulak, burun, boğaz ve baş-boyun bölgesinin ilişkili yapılarına ait hastalıkların tanı ve tedavisiyle ilgilenen tıp disiplini.
İncele
Asansör Fobisi
Asansör Fobisi
Elevator Phobia
Asansörlere karşı gelişen, işlevselliği kısıtlayan kalıcı ve mantıksız korku durumu.
İncele
Alkol Bağımlılığı
Alkol Bağımlılığı
Alcohol Dependence
Bireyin, davranışsal, fizyolojik ve psikososyal sorunlara rağmen alkolü tekrarlayıcı veya zorlantılı şekilde kullanması durumu.
İncele
Despondency
Despondency
Despondency
Yoğun ümitsizlik, çaresizlik ve derin bir tükenmişlik hissiyle belirginleşen, bireyin eylemsizlik sarmalına girdiği duygusal durum.
İncele