Savaş Ve Operasyonel Stres Tepkisi
COSR
Tanım
Askeri personelin muharebe veya yüksek stresli operasyonel koşullar altında sergilediği normal dışı çevresel ve psikolojik zorlanma tepkileridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli çatışma bölgesinden yeni dönen bir piyade erinin, kapı çarpması gibi ani sesler karşısında yere kapanma refleksi göstermesi, ellerinde istemsiz titreme ve yoğun uykusuzluk bildirmesi COSR vakası olarak değerlendirilir. Bu duruma sahada 'ilk yardım' prensipleriyle yaklaşılır ve bireyin kalıcı travma geliştirmesi önlenir.
Derin Analiz
COSR, patolojik bir bozukluktan ziyade, aşırı tehdit ve belirsizlik içeren ortamlarda hayatta kalma mekanizmalarının aşırı yüklenmesi sonucu ortaya çıkan akut bir adaptasyon başarısızlığıdır. Nörobiyolojik düzeyde, hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının aşırı aktivasyonu ve sempatik sinir sisteminin kronik uyarılması ile karakterizedir. Amigdalanın hiperaktivitesi ve prefrontal korteksin düzenleyici işlevlerinin baskılanması sonucu, bireyde ani irkilme, hipervijilans, duygusal küntlük, yorgunluk ve karar verme becerisinde düşüş gözlenir. DSM-5 kapsamında doğrudan bir tanı kategorisi olmamakla birlikte, akut stres tepkisi veya travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ile sıklıkla örtüşür ancak ondan farklı olarak erken müdahale ile tamamen tersine çevrilebilir.
Etimoloji
İngilizce 'Combat and Operational Stress Reaction' ifadesinin kısaltmasıdır. 'Combat' (Latince: combattre / dövüşmek), 'operational' (Latince: operari / iş yapmak) ve 'stress' (Orta İngilizce: distressen / baskı altında olmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ile sıklıkla karıştırılır; ancak TSSB kronikleşmiş ve işlevselliği uzun süreli bozulan bir psikopatolojiyken, COSR akut dönemde görülen ve durumsal bağlamdan koparıldığında hızla iyileşebilen geçici bir adaptasyon tepkisidir.