Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Sıcaklık Etkisi

Heat Effects

Tanım

Normal konfor aralığının üzerindeki algılanan veya gerçek ortam sıcaklıklarının zihinsel ve fiziksel durumlarda yarattığı değişimler.

Örnek Vaka / Uygulama

Yüksek nemli ve 35°C'lik bir yaz gününde açık havada karmaşık veri analizi yapmaya çalışan bir araştırmacının, artan fizyolojik rahatsızlık ve termal stres nedeniyle hata oranlarının artması, belleği kapasitesinin düşmesi ve çabuk yorulması.

Derin Analiz

Sıcaklık etkisi; termoregülasyon mekanizmalarının sınırlarını zorlamasıyla kardiyovasküler sistemden merkezi sinir sistemine kadar geniş bir yelpazeyi etkiler. Vücut yüzeyine kan pompalayarak serinleme çabası, kardiyovasküler yükü artırarak iskemi veya miyokard enfarktüsü riskini tetikler. Bilişsel açıdan, belirli bir eşik değere (yaklaşık 32°C / 90°F) kadar uyarılmışlık artışına bağlı olarak performans bir miktar ivme kazanabilirken, bu eşiğin aşılmasıyla birlikte homeostatik stres ve aşırı uyarılma (hyperarousal) nedeniyle bilişsel kapasitede, dikkat süresinde ve karar verme becerilerinde belirgin bir düşüş gözlenir. Nem oranı ve bireysel bilişsel faktörler bu termal stresin algılanışını modüle eder.

Etimoloji

İngilizce 'heat' (Eski İngilizce 'hǣtu', Proto-Cermenekçe 'haititho' [ısı, sıcaklık]) ve Latincede 'facere' fiilinden türeyen 'effectus' (etki, sonuç) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Isı bitkinliği (heat exhaustion) ile karıştırılabilir; ısı bitkinliği spesifik bir fizyolojik sendrom iken, sıcaklık etkisi hem somatik hem de psikolojik/bilişsel sonuçları kapsayan üst çatı bir kavramdır.