Stres-yatkınlık Modeli
Stress–vulnerability Model
Tanım
Psikopatolojinin, genetik veya biyolojik yatkınlıkların çevresel stres faktörleriyle etkileşime girmesi sonucu ortaya çıktığını savunan multidisipliner teorik çerçeve.
Örnek Vaka / Uygulama
Genetik olarak şizofreni yatkınlığı (vulnerabilite) taşıyan bir birey, düşük stresli ve destekleyici bir aile ortamında semptom göstermeden yaşamını sürdürebilir. Ancak üniversite sınavı veya göç gibi yüksek stresli yaşam olaylarıyla karşılaştığında, biyolojik eşik aşılır ve ilk psikotik atak tetiklenir.
Derin Analiz
Stres-yatkınlık modeli, bireylerin belirli ruhsal bozukluklara (şizofreni ve duygudurum bozuklukları başta olmak üzere) karşı içsel bir hassasiyetle doğabileceğini, ancak bu potansiyelin tek başına patoloji üretmek için yeterli olmadığını öne sürer. Biyolojik vulnerabilite tabanı; nörotransmitter dengesizlikleri, epigenetik modifikasyonlar veya genetik yükü kapsarken, çevresel stresörler (travma, kronik yaşam olayları, sosyoekonomik baskılar) eşik değerini aşan tetikleyiciler olarak işlev görür. Bu model, deterministçi doğa-çevre ikileminden uzaklaşarak olasılıksal bir epigenetik perspektif sunar.
Etimoloji
Karıştırmayın
Genetik determinizm ile sıklıkla karıştırılır; genetik determinizm genlerin her koşulda hastalık üreteceğini savunurken, stres-yatkınlık modeli çevresel moderatörlerin rolünü zorunlu kılar.
Keşfetmeye Devam Edin
Epigenetik
Epigenetik
Epigenetics
DNA'nın nükleotid diziliminde herhangi bir değişiklik yaratmaksızın, gen aktivitesini ve ifadesini değiştiren kalıtımsal kimyasal modifikasyonları inceleyen bilim dalıdır.
İncele
Klinik Psikoloji
Klinik Psikoloji
Clinical Psychology
Duygusal, zihinsel ve davranışsal bozuklukların araştırılması, tanılanması, değerlendirilmesi, önlenmesi ve tedavisiyle ilgilenen kapsamlı psikoloji uzmanlık dalıdır.
İncele