Tardiv Diskinezi
Tardive Dyskinesia
Tanım
Uzun süreli antipsikotik ilaç kullanımına ikincil olarak gelişen, özellikle orofasiyal bölgede ve ekstremitelerde ortaya çıkan istemsiz, ritmik ve stereotipik hareket bozukluğudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Şizofreni tanısıyla 15 yıldır tipik antipsikotik ilaç kullanan 68 yaşında bir kadın hasta, rutin psikiyatrik kontrolünde istemsiz olarak dudaklarını emme, dilini dışarıya itip kıvırma ve parmaklarında gitar çalmaya benzer ritmik hareketler sergilemektedir. Semptomların hastanın uyku sırasında kaybolduğu, stres altında ise belirgin şekilde şiddetlendiği gözlenmiştir.
Derin Analiz
Tardiv diskinezi, uzun süreli dopamin reseptör antagonisti (özellikle birinci nesil antipsikotikler) maruziyetine bağlı olarak bazal ganglionlarda, özellikle striatumda meydana gelen dopamin reseptör duyarsızlaşması ve up-regulation (artış) süreçleriyle karakterize iatrojenik bir nörolojik tablodur. Nigrostriatal yolaktaki dopaminerjik aşırı duyarlılık, istemsiz motor aktiviteyi baskılayan inhibitif mekanizmaları bozar. Klinik tabloda en sık orofasiyal diskineziler (dilin dışarı çıkması, dudak şapırdatma, çene hareketleri) ile koreoatetoid ekstremite hareketleri gözlenir. İlaç dozunun azaltılması veya kesilmesi, altta yatan reseptör duyarlılığını maskeleyen etkeni ortadan kaldırdığı için başlangıçta semptomların şiddetlenmesine neden olabilir. DSM-5 sınıflandırmasında ilaç kaynaklı hareket bozuklukları arasında değerlendirilir.
Karıştırmayın
Akut distoni ve akatizi ile karıştırılabilir; ancak akut distoni ilaç başlandıktan veya doz artışından kısa süre sonra ortaya çıkan ani kas spazmlarıdır, akatizi ise motor huzursuzluk ve hareket etme zorunluluğu hissidir. Tardiv diskinezi ise aylarca veya yıllarca süren kullanım sonrası gelişen kronik bir tablodur.
Keşfetmeye Devam Edin
Ekstrapiramidal Semptomlar
Ekstrapiramidal Semptomlar
Extrapyramidal Symptoms (EPS)
Genellikle antipsikotik ilaçların yan etkisi olarak ortaya çıkan; kas sertliği, istem dışı hareketler, tremor ve motor huzursuzluk gibi ekstrapiramidal sistem disfonksiyonuna bağlı gelişen klinik bulgular kümesidir.
İncele