Tepki Hiyerarşisi
Response Hierarchy
Tanım
Belirli bir uyarıcı karşısında organizmanın sergileyebileceği davranışların, ortaya çıkma olasılıklarına ve sıklıklarına göre sıralandığı kademeli düzen.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamındaki bir güvercin, acıktığında gagalama davranışını pekiştirmek için bir düzenekle eğitilmiştir. Ancak mekanizma bozulduğunda ve yem vermeyi durdurduğunda, güvercin sırasıyla önce gagar (1. basamak, en güçlü alışkanlık), ardından düğmeyi kanatla iter (2. basamak), sonrasında ise kafesi tırmalamaya başlar (3. basamak). Sönme süreci ilerledikçe bu tepki hiyerarşisindeki kademeler sırasıyla gözlemlenir.
Derin Analiz
Davranışçı psikoloji ve öğrenme kuramları çerçevesinde tepki hiyerarşisi, Hullian ve Skinneryan ekollerin ortak paydasında yer alan kritik bir kavramdır. Organizma, aynı uyarıcıyla karşılaştığında repertuarındaki tüm olası tepkileri aynı anda göstermez; bunun yerine en yüksek alışkanlık gücüne veya pekiştirme geçmişine sahip olan tepki hiyerarşinin en tepesinde yer alır ve ilk olarak tetiklenir. Eğer bu birincil tepki engellenirse veya cezalandırılırsa, hiyerarşide bir alt sırada yer alan ikinci en olası tepki devreye girer. Bu dinamik yapı, özellikle problem çözme süreçlerinde, sönme patlamalarında (extinction burst) ve operant koşullanmada davranışın esnekliğini ve yönünü belirleyen temel mekanizmadır.
Etimoloji
İngilizce 'response' (Latince 'respondere' - yanıt vermek, karşılık vermek) ve 'hierarchy' (Yunanca 'hierarchia' - kutsal yönetim, kademeli düzen) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullanmadaki 'yanıt silsilesi' (response chain) ile karıştırılabilir; ancak yanıt silsilesi karmaşık bir davranış zincirinin ardışık halkalarını ifade ederken, tepki hiyerarşisi tek bir uyarıcıya karşı verilebilecek alternatif davranışların olasılık sıralamasıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Alışkanlık Gücü
Alışkanlık Gücü
Habit Strength
Clark L. Hull tarafından 1943 yılında ortaya atılan; pekiştireç sayısı, miktarı ve zamanlaması gibi değişkenlere bağlı olarak öğrenmenin derecesini yansıtan varsayımsal yapı.
İncele