Tutum Ölçeği
Attitude Scale / Attitude Measure
Tanım
🔹 1. (attitude scale):
Bireylerin belirli bir nesne, olay, kişi veya soyut kavrama yönelik tutumlarını, inançlarını ve eğilimlerini nicel olarak değerlendirmek amacıyla kullanılan öz-bildirim ölçüm aracı.
🔹 2. (attitude measure):
Bireylerin belirli bir nesne, olay veya duruma yönelik altta yatan tutumlarındaki sistematik değişimleri nicel değerlere dönüştüren prosedürlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
🔹 1. (attitude scale): Çevre psikolojisi araştırması yürüten bir akademisyenin, katılımcıların nükleer enerjiye yönelik tutumlarını ölçmek için geliştirdiği 5'li Likert tipi tutum ölçeği; 'Kesinlikle Katılıyorum' ile 'Kesinlikle Katılmıyorum' arasında değişen maddeler aracılığıyla bireylerin tutum puanlarını hesaplar. 🔹 2. (attitude measure): İşe alım süreçlerinde adayların örtük cinsiyet önyargılarını ölçmek amacıyla kullanılan bilgisayar tabanlı bir reaksiyon süresi testi, dolaylı bir tutum ölçümü uygulamasına örnektir.
Derin Analiz
🔹 1. (attitude scale):
Psikometri ve psikolojide tutumlar doğrudan gözlemlenemeyen (latent) yapılar olduğundan, bu yapıların ölçülmesi için dolaylı göstergeler ve sayısal derecelendirme sistemleri geliştirilmiştir. Tutum ölçekleri, bilişsel, duyuşsal ve davranışsal bileşenlerden oluşan tutumları matematiksel olarak modellenebilir verilere dönüştürür. Likert tipi ölçekler, Osgood'un Anlamsal Farklılık (Semantic Differential) ölçeği ve Thurstone ölçekleri bu kategorinin en temel metodolojik türevleridir. Geçerlik ve güvenirlik analizleri (örneğin Cronbach's Alpha, yapı geçerliği için faktör analizi), ölçeğin gerçekten ölçmeyi vadettiği psikolojik yapıyı ne kadar hatasız yansıttığını istatistiksel olarak denetler.
🔹 2. (attitude measure):
Psikometri ve sosyal psikoloji düzleminde tutum ölçümü, doğrudan gözlemlenemeyen soyut yapkıların (construct) ampirik olarak nitelendirilmesini hedefler. Ölçüm mekanizmaları; bireylerin kendi beyanlarına dayanan açık (explicit) ölçeklerden, bilişsel süreçlerin arka planındaki otomatik tutumları, önyargıları ve gizil eğilimleri ortaya çıkaran örtük (implicit) testlere kadar geniş bir metodolojik yelpazeyi kapsar. Likert tipi derecelendirme ölçekleri, semantik farklılık teknikleri ve IAT (Implicit Association Test) gibi araçlar, bu süreçte kullanılan temel psikometrik enstrümanlardır.
Etimoloji
🔹 1. (attitude scale):
Latince 'aptitudo' (uygunluk, yatkınlık) kökünden türetilen 'attitude' kelimesi ile Eski Yunanca 'skala' (merdiven, derecelendirme basamağı) sözcüğünün birleşiminden oluşan psikometrik bir ölçüm terimidir.
🔹 2. (attitude measure):
Latince 'aptitudo' (uygunluk, eğilim) kökünden türetilen 'tutum' kavramı ile Latince 'mensura' (ölçü, ölçüm) kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
🔹 1. (attitude scale):
Kişilik envanterleri (bireyin genel kişilik özelliklerini ölçer; tutum ölçeği ise spesifik nesne veya durumlara yöneliktir) ve başarı testleri (maksimum performans ölçer; tutum ölçekleri ise tipik davranış ve eğilimleri değerlendirir).
🔹 2. (attitude measure):
Kişilik envanterleri (kişiliğin kalıtsal ve yapısal özelliklerini ölçer, tutumlar ise durumsal veya nesnesel yönelimlidir) ve tutum (tutumun kendisi bir psikolojik yapıyken, tutum ölçümleri bu yapıyı sayısallaştıran araçlardır).
Keşfetmeye Devam Edin
Likert Ölçeği
Likert Ölçeği
Likert Scale
Bireylerin belirli bir nesne, olay veya duruma yönelik tutum ve algılarını dereceli ifadeler aracılığıyla ölçen psikometrik bir değerlendirme aracıdır.
İncele
Psikometri
Psikometri
Psychometrics / Psychometry
🔹 1. (psychometrics): Bilişsel yeteneklerin, kişilik özelliklerinin ve davranışsal niteliklerin nicelleştirilmesiyle ve bu amaçla kullanılan ölçüm araçlarının geliştirilmesiyle ilgilenen psikoloji alt dalıdır. 🔹 2. (psychometry): Parapsikolojide bir nesneye dokunarak onun geçmişi veya sahibi hakkında bilgi edinme iddiası; psikolojide ise zihinsel yeteneklerin ve özelliklerin ölçülmesi.
İncele